Nieuwsredacties (2006)

Voor het onderzoek naar de productie van het Nederlandse nieuws is in eerste instantie een vragenlijst ontwikkeld. Bij deze ontwikkeling heeft de Monitor interessante gespreken gehad met de verantwoordelijke redacteuren van één regionale dagbladredactie, één multimediaal georiënteerde televisieredactie en één radioredactie, die ook nog internet verzorgde. Tevens is gesproken met een redacteur van één persbureau. Een belangrijke bevinding uit deze gesprekken was dat het plaatsen of doorgeven van door derden geproduceerde nieuwsberichten niet als zelfstandig redactioneel werk gezien kan worden. Redacties verantwoordelijk voor bijvoorbeeld Google nieuws, kranten.com en weblogs worden door de Monitor daarom niet als zelfstandige redacties geclassificeerd. Persbureaus vergaren nieuws en produceren zelf journalistieke eindproducten, zoals het ANP radionieuws. Toch is de hoofdfunctie van persbureaus het ter beschikking stellen van berichten aan derden. Aangezien persbureaus echter toch niet helemaal uit het onderzoek kunnen worden weggelaten, is ervoor gekozen een aantal vragen van de vragenlijst ook aan persbureaus te stellen, zodat deze gegevens apart kunnen worden gerapporteerd.

De vragenlijst is aansluitend op de bovengenoemde gesprekken verder besproken met Thomas Bruning en Joost Dievendal (NVJ) en Richard van der Wurff (Universiteit van Amsterdam). Doel van de vragenlijst was een overzicht van zoveel mogelijk redacties te krijgen. De meeste vragen hebben betrekking op de nieuwsredactie als een geheel.

Voordat de vragenlijst kon worden verstuurd, moesten eerst alle redacties worden geïdentificeerd. Voor alle nieuwsproducten is een mail verstuurd waarin naar de naam en het adres van de hoofdredacteur werd gevraagd. Een nieuwsredactie is dus gedefinieerd door een hoofdredacteur. Als een redactie over geen hoofdredacteur beschikte (dit betreft enkele opinieprogramma’s op televisie), zijn de vragenlijsten aan de eindredacteur verstuurd. Als meerdere onafhankelijke redacties één aanbod op verschillende dagen verzorgen (bijvoorbeeld de ochtenden) tellen deze mee als aparte redacties.

De definitieve versie van de vragenlijst is in maart 2006 aan alle hoofdredacteuren en/of eindredacteuren verstuurd. Peildatum was 31 december 2005. Hoofdredacteuren van regionale dagbladen zijn gevraagd het deel van de redactie dat uitsluitend bezig is met lokaal/regionaal nieuws buiten beschouwing te laten. Van de 53 algemene (niet gespecialiseerd op een onderwerp of een doelgroep) nieuwsredacties bestonden er twee niet meer, omdat de projecten beëindigd zijn. Van de resterende 51 nieuwsredacties hebben 49 redacties de vragenlijst ingevuld en teruggestuurd. Dit is in totaal 96,1 procent. We missen één opinieblad een één dagblad. Dit is een buitengewoon hoge respons, die mede te danken is aan de anonimiteit die we hebben gegarandeerd. Ook zijn bijna alle vragen door de redacties beantwoord. Vijf redacties hebben de vraag naar het aantal allochtonen (vraag 6) en het aandeel op persberichten gebaseerde berichten (vraag 11) geweigerd, twee redacties weigerden het aantal vrouwen op de redactie te noemen (vraag 5) en ook het aandeel van freelancers (vraag 7) werd door twee redacties niet genoemd. Bewust hebben we naar allochtonen in het algemeen gevraagd en verder geen onderscheid gemaakt tussen westerse en niet westerse allochtonen.

Aangezien anonimiteit is beloofd worden er in het rapport geen namen van redacties genoemd en worden redacties alleen in een aggregaat laten zien. Alle redacties zijn per mediumtype ingedeeld. Als een redactie voor verschillende media produceert (bijv. dagbladen en internet), is ervoor gekozen de redactie in de meest toepasselijke groep in te delen. Discutabel is de classificatie van NOS en RTL als televisieredacties, omdat deze ook als multimediale redacties hadden kunnen worden benaderd. De meeste journalisten bij NOS en RTL zijn echter met televisie bezig. In het onderzoek wordt ook de grootte van de redactie geanalyseerd. De indeling in kleine, gemiddelde en grote redacties is gebaseerd op de verdeling die uit de vragenlijsten naar voren kwam.

De vragenlijst is hieronder in PDF-formaat te downloaden.

Deel deze pagina