Het nieuws op 18 juni 2009 (2009)

De analyse van het nieuwsonderzoek is gebaseerd op de berichtgeving in 21 Nederlandse nieuwstitels die verschenen op 18 juni 2009. Er is voor dit etmaal gekozen om zo een beeld te kunnen geven van wat er qua nieuws voorbij komt op een willekeurige dag in het jaar. Op deze dag hebben zich geen bijzondere gebeurtenissen afgespeeld waardoor de berichtgeving structureel anders zou kunnen zijn dan op andere dagen. De onderzoeksperiode behelst 26 uur: een basismeting om 12 uur ‘s nachts, gevolgd door een periode van 25 uur.

 

Steekproef

Het overzicht van geanalyseerde nieuwstitels is hier te vinden. Dit overzicht is gebaseerd op de lijst zoals die is gebruikt in het onderzoek naar nieuwsgebruik dat is uitgevoerd door de Mediamonitor in 2008. Bij deze lijst zijn vervolgens een aantal afbakeningen gehanteerd.

Aangezien in dit onderzoek alleen actueel nieuws wordt meegenomen, is er slechts gekeken naar nieuwstitels die meerdere keren per dag het nieuws verversen. Voorbeelden hiervan zijn het NOS Journaal maar ook de radiojournaals op Radio 1 en Radio 538 en internetsites zoals nu.nl en ad.nl. Dagelijkse actualiteitenprogramma’s en papieren dagbladen vallen buiten het bereik van het onderzoek. Hier tegenover staat dat de webpagina’s van dagbladaanbieders wel worden meegenomen.

Het nieuws moet uiteenlopende onderwerpen kunnen omvatten. Het sportjournaal (NOS Studio Sport) bijvoorbeeld, is er op gericht om alleen het nieuws omtrent sport te verslaan; het neemt geen andere onderwerpen aan. Te gespecialiseerde nieuwstitels worden niet meegenomen in de steekproef.

Naast deze afbakeningen zijn er enkele inhoudelijke beperkingen gesteld. Zo is er voor gekozen om de grote nieuwsaanbieders te gebruiken: bij radio zijn dit ANP, Novum, NOS en BNR, voor televisie en teletekst NOS en RTL.

Voor de selectie van de websites is gebruik gemaakt van het overzicht van het bereik van Nederlandse nieuwssites zoals gepubliceerd in de Mediamonitor 2008. Naast bovengenoemde beperkingen is hier nog een aantal extra keuzes gemaakt. Websites van regionale dagbladen zijn vanwege de speciale aandacht voor regionaal nieuws buiten beschouwing gelaten. Daarnaast zijn websites als kranten.com, waarbij de berichten automatisch worden gegenereerd, niet meegenomen in de analyse, aangezien deze niet redactioneel bewerkt zijn.

 

Materiaal

Het volgende materiaal is verzameld:

 

Internet (dertien nieuwstitels)

Op elk heel uur is de voorpagina van de website van de betreffende nieuwstitel opgeslagen. Hierbij zijn de berichten waar op de voorpagina naar verwezen wordt ook meegenomen. Advertenties en verwijzingen naar bijvoorbeeld weblogs en prijsvragen zijn hierbij niet geanalyseerd.

 

Televisie (twee nieuwstitels)

Voor televisie zijn twee nieuwstitels van drie televisiestations geanalyseerd: 12 NOS Journaals op Nederland 1, 3 op Nederland 2 en 11 edities van RTL Nieuws op RTL4. Herhalingen zijn buiten beschouwing gelaten. RTL Nieuws zendt soms gedurende het uur meerdere keren uit. In deze gevallen is slechts één uitzending per uur geanalyseerd. In totaal gaat het om 7 uitzendingen die bij deze analyse zijn meegenomen.

 

Radio (vier nieuwstitels)

Bij radio zijn vier nieuwsdiensten vertegenwoordigd: ANP op Radio 538, Novum op Slam!FM, BNR op BNR Nieuwsradio en NOS op Radio1. Elke nieuwsuitzending van de betreffende nieuwstitel is opgenomen. Herhalingen, weerberichten en de bulletins op halve uren zijn achterwege gelaten.

 

Teletekst (twee nieuwstitels)

Op elk uur is pagina 101 van de internetversie van de teletekstdienst van Nederland 1 en RTL4 opgeslagen.

 

Codering

Voordat vastgesteld kon worden wat de nieuwe berichten waren, is middels een basismeting vastgesteld welke berichten er aan het begin van de meting waren. Deze basismeting betrof het coderen van alle berichten om 12 uur ‘s nachts op 18 juni. Vervolgens is in de volgende uren geanalyseerd of de berichten van het voorgaande uur nog aanwezig waren en of er nieuwe berichten bij zijn gekomen. Met ‘aanwezig’ wordt bedoeld dat de kop van het bericht niet (of nauwelijks) is veranderd en nog steeds op de website staat vermeldt. Bij radio en televisie kan het bericht inmiddels zijn opgenomen in een ander bericht en bijvoorbeeld nog kort worden genoemd aan het einde van een bericht: ook dan is het bericht nog steeds aanwezig (ondanks kleinere omvang).

Er is sprake van een nieuw bericht wanneer de kop van het bericht nog niet eerder is voorgekomen. Voor radio en televisie houdt de codering van een nieuw bericht een iets andere aanpak in dan voor internet. In principe is elk nog niet eerder besproken item een nieuw bericht. Het komt voor dat een eerder besproken item zodanig wordt aangevuld met updates dat het moeilijk is om te bepalen of het een nieuw bericht is geworden of niet. Leidraad is dat uit het bericht duidelijk naar voren moet komen dat een ander element over de situatie wordt besproken.

Elk bericht is gecodeerd op een aantal variabelen.

 

Variabelen

Bepaalde variabelen worden indien nodig bij de verschillende mediatypen anders geoperationaliseerd.

 

Kop

Voor websites en teletekst geldt: de kop van het bericht op de hoofdpagina zonder bijtitels. Voor radio en televisie worden de eerste zinnen die worden voorgelezen genoteerd.

 

Tijd

Bij websites is de bij het bericht genoemde tijd van plaatsing gecodeerd. Bij radio en televisie is dit het uur van uitzending.

 

Bron

Wie is de maker/schrijver van het bericht? Deze variabele wordt alleen gecodeerd bij nieuwsberichten op websites omdat de bron van berichten van nieuwstitels van andere mediatypen bijna altijd onbekend is.

Omdat er sprake kan zijn van meerdere bronnen per bericht wordt er uitgegaan van een wel/niet aanwezigheid van een bepaalde bron. De indeling die is gehanteerd is ANP, Novum, buitenlands persbureau, eigen redactie en overig. De bron staat duidelijk boven, of onder het bericht. Is het niet duidelijk wat de bron is, dan wordt hier ‘onbekend’ ingevuld.

Bij sommige online nieuwsdiensten staat niet aangegeven wie de bron van het bericht is, maar wordt dit in de tekst genoemd. Men moet dan denken aan toevoegingen als ‘dat meldt De Telegraaf’. Verwijzingen op deze manier zijn niet voldoende indicatie voor de bron.

 

Onderwerp

Per bericht is gecodeerd welke onderwerpcategorie het beste past bij het bericht. Er zijn uiteindelijk 15 verschillende categorieën, variërend van financieel, politiek, media, educatie tot wetenschap en sport. Het volledige overzicht met onderwerpen is hier te vinden.

 

Geografische strekking

De variabele geografische strekking valt uiteen in twee categorieën: waar het nieuws zich afspeelt, (Nederland, Europa en wereld), en of er betrokkenheid is van Nederland (wel/geen betrokkenheid). Er is sprake van betrokkenheid van Nederland als de gebeurtenis impact heeft op Nederland of een Nederlander en/of Nederlandse organisatie betreft. In de praktijk is het zo dat als iets zich afspeelt in Nederland, het ook betrekking heeft op Nederland (of Nederlander/Nederlands bedrijf).

Beide variabelen kunnen na codering uiteindelijk worden samengevoegd tot drie verschillende geografische strekkingen: (1) speelt zich af in Nederland, (2) speelt zich niet af in Nederland maar er is wel betrokkenheid van Nederland (bv. het cruiseschip dat in quarantaine lag vanwege de Mexicaanse griep met vier Nederlanders aan boord) en (3) speelt zich niet af in Nederland en er is ook geen betrokkenheid van Nederland (bv. Beckhams op huizenjacht in Londen).

 

Omvang bericht

Het bepalen van de omvang van het bericht betekent voor elk mediatype een andere aanpak.

 

Televisie

Duur in seconden. Zodra de nieuwslezer begint met lezen van het bericht, gaat de tijd in. Bij het meten van de duur van het eerste bericht wordt de introductie van de nieuwslezer niet meegeteld (“Goedenavond, mijn naam is…”). Ook zelfpromotie (“meer over dit onderwerp vindt u op onze website”) telt niet mee in de grootte van het bericht.

 

Radio

Duur in seconden. Zodra de nieuwslezer begint met lezen van het bericht gaat de tijd in. De introductie (“Goedemorgen, ik ben …”), weersverwachting en/of verkeersinformatie worden niet meegeteld. Wel worden beursberichten meegenomen.

 

Internet

Totaal aantal woorden van het bericht inclusief kop en eventuele tussenkopjes, exclusief bronvermelding, plaats en datum van het bericht.

De foto’s en/of video’s die de berichten op websites vergezellen, zijn buiten analyse van dit onderzoek gebleven.

 

Teletekst

Berichten op teletekst omvatten de gehele, de halve of een derde deel van de pagina. Van een aantal berichten is het aantal woorden met de hand geteld om een indicatie van het gemiddelde aantal woorden te geven.

 

Gebeurtenis

In een vervolgstap van het onderzoek zijn alle nieuwsberichten gecodeerd op gebeurtenis. Op basis van titel en onderwerpcategorie zijn berichten over dezelfde situatie gecategoriseerd. Deze categorisatie heeft zich afgespeeld op twee niveaus. Een voorbeeld zal dit duidelijk maken. Op 18 juni kwamen verschillende berichten in het nieuws die te maken hadden met de Mexicaanse griep. Zo ging het over het cruiseschip dat in quarantaine lag bij La Isla Margarita, de onduidelijkheid over het wel of niet kopen van de virusremmer Tamiflu door minister Klink en de opname van een patiënt met Mexicaanse griep in het Groningse ziekenhuis. Deze drie op zichzelf staande gebeurtenissen zijn in eerste instantie afzonderlijk gecodeerd, maar vallen onder de overkoepelende gebeurtenis ‘Mexicaanse griep’. Slechts een deel van de gebeurtenissen kan op deze manier op een hoger niveau worden samengevat. Veel gebeurtenissen vallen niet onder een grotere noemer, zoals de berichten ‘Minder drugstoeristen in Terneuzen’ en ‘Kind onder omgevallen betonnen muur’. Deze twee berichten staan dan ook voor twee gebeurtenissen. De term ‘gebeurtenis’ wordt in dit onderzoek zowel breed als eng opgevat.

 

Uitvoering

Het coderen van de nieuwsberichten is uitgevoerd door drie ingehuurde codeurs (studenten) en twee onderzoekers. Voorafgaand aan het coderen zijn het onderzoek, codeboek en codeerschema besproken en is een proefcodering gemaakt. Ter controle is na het coderen een onderzoeker alle berichten nagelopen en heeft daarbij met name gelet op bron en onderwerp. Op deze manier konden nog eventuele onvolkomenheden uit het bestand worden gehaald.

Deel deze pagina