Televisie in 2009

De verdeling van aanbieders op de Nederlandse televisiemarkt in 2009 is te zien in figuur 1. De cijfers geven een beeld van de traditionele manier van televisiekijken. Het kijken naar televisieprogramma’s via mobiel of computer is niet meegenomen.

Figuur 1
Marktaandelen op de Nederlandse televisiemarkt
 

In 2009 is driekwart van de markt in handen van de Nederlandse Publieke Omroep, RTL Nederland en SBS Nederland. Hoe deze positie en de positie van de overige aanbieders zich in de afgelopen vijf jaar hebben ontwikkeld, is in tabel 1 weergegeven. Bij de vergelijking over de jaren heen dient rekening gehouden te worden met het feit dat Stichting KijkOnderzoek vanaf 2008 naast de reguliere meting ook uitgesteld kijken via video en hd meeneemt met de berekening van de marktaandelen.

 

Kijktijd

De totale kijktijd was in 2009 net als in 2008 gemiddeld 184 minuten per dag. Daarmee komt een voorlopig einde aan de daling die werd ingezet sinds de piek van 197 minuten in 2006. Het totale aandeel van de commerciële omroepen is in de afgelopen twee jaar nauwelijks veranderd. Bij de publieke omroepen samen is echter een daling van 36,8 naar 35,7 procent te zien. Het aandeel van de overige zenders heeft na een periode van daling in 2009 met een stijging te maken. In deze categorie vallen onder meer themakanalen en buitenlandse, niet-landelijke commerciële en lokale zenders.

Het grote aandeel van de drie landelijke zenders van de Nederlandse Publieke Omroep is in 2009 met een procentpunt gedaald. Hierbij dient in gedachte te worden gehouden dat er in 2008 met name door de Olympische Spelen en de Europese Kampioenschappen voetbal langer naar de publieke omroep werd gekeken. Op zenderniveau is in 2009 dan ook de grootste terugval te zien bij Nederland 1, waar deze evenementen doorgaans worden uitgezonden. Nederland 2 en 3 blijven nagenoeg gelijk. De regionale zenders van de publieke omroep hebben eveneens met een minimaal verschil te maken en zetten de al jaren aanhoudende trend van daling voort.

Tabel 1
Nederlandse televisiemarkt
 

In 2009 neemt het aandeel van RTL Nederland wederom toe, waardoor de aanbieder nog steeds de grootste commerciële aanbieder op de televisiemarkt is. De twee kleinste zenders, RTL7 en RTL8, lijken een stabiele plek bemachtigd te hebben, terwijl RTL5 op het verlaagde niveau blijft nadat de zender in 2008 met 0,8 procentpunt is gedaald. Voor RTL4 was 2009 een succesvol jaar. De zender vergrootte het marktaandeel met nagenoeg een procentpunt, waardoor een einde lijkt te zijn gekomen aan de dip van 2007 en 2008. SBS Nederland heeft wel te maken gehad met een verlies in het gezamenlijke marktaandeel. In totaal is dit aandeel met een procentpunt gedaald. Op zenderniveau is te zien dat dit voornamelijk wordt veroorzaakt door Net 5 dat van 4,9 naar 4,3 procent daalt. Veronica zorgt daarnaast voor een verdere daling van 0,3 procentpunt. De aandelen van de overige landelijke commerciële aanbieders zijn ten opzichte van het vorige jaar ongeveer gelijk gebleven. Jetix laat over de jaren heen een dalende lijn zien, terwijl Animal Planet en Comedy Central licht stijgen.

Net als voorgaande jaren wordt er steeds minder kijktijd besteed aan de videorecorder. Bij het aandeel ‘dvd’ was er in 2007 nog sprake van een opleving, maar dit aandeel is inmiddels ten opzichte van dat jaar met 1,5 procentpunt gedaald. Het aantal minuten dat er naar een harddiskrecorder gekeken is, neemt daarentegen nog steeds toe. Hieronder valt niet de tijd die besteed is aan uitgesteld kijken.

 

Aanbiedersconcentratie

Figuur 2
Televisiemarkt: aandeel van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders
 

In hoeverre er sprake is van een aanbiedersconcentratie op de televisiemarkt is in figuur 2 te zien. Bij deze berekening zijn de categorieën video, dvd en hd buiten beschouwing gelaten, omdat dit geen aanbieders zijn. Gezamenlijk beheersen de drie grootste aanbieders, de Nederlandse Publieke Omroep, RTL Nederland en SBS Nederland, ongeveer 86 procent van de markt. Ten opzichte van het voorgaande jaar is hier weinig verschil te zien. De knik in 2007 is veroorzaakt door de verdwijning van Talpa Media.

De aanbiedersconcentratie kan naast de C1, C2 en C3 ook worden verwoord in de HHI (Herfindahl Hirschman Index). Figuur 3 laat het verloop van deze index zien sinds 1988. Waarden kunnen hierbij uiteenlopen van 1 tot nagenoeg 0. Wanneer de HHI een waarde van 0,18 of hoger geeft, wordt er ook wel gesproken van een sterk geconcentreerde markt. In de figuur is te zien dat ondanks enige fluctuatie in het verloop er met een waarde van 0,26 in 2009 nog altijd sprake is van een HHI van boven de 0,18.

Figuur 3
 
Televisiemarkt: HHI

Bereik

Naast het aantal minuten dat er naar een bepaalde zender of aanbieder gekeken wordt, kunnen veranderingen op de televisiemarkt ook worden uitgedrukt in ‘bereik’. Hierbij gaat het om het aantal mensen van de totale bevolking dat op een dag minimaal vijftien minuten op de zender in kwestie heeft afgestemd.

In totaal hebben alle zenders samen een gemiddeld dagbereik gerealiseerd van 75,5 procent. Dat betekent dat in 2009 op een gemiddelde dag 3 op de 4 mensen minimaal een kwartier naar een van de Nederlandse televisiezenders heeft gekeken. In tegenstelling tot de totale kijktijd is het bereik ten opzichte van 2008 met meer dan een procentpunt gedaald. Sinds 2005 is 2009 het vierde jaar op rij met een daling in bereik. Tabel 2 toont een overzicht van het bereik per zender en dat van de regionale publieke zenders gezamenlijk.

Tabel 2
Gemiddeld dagbereik televisiezenders
 

Net als in 2008 bestaat de top-drie van zenders met het hoogste bereik uit Nederland 1, RTL4 en SBS6. Nederland 1 heeft te maken met een daling van een procentpunt; het bereik van RTL4 en SBS6 neemt licht toe. De overige zenders van RTL Nederland en SBS Nederland hebben allemaal met een vermindering van het bereik te maken. De twee andere zenders van de NPO hebben hier minder last van: Nederland 2 verliest weliswaar 0,3 procentpunt, maar het bereik van Nederland 3 groeit naar 18,8 procent.

Buiten deze drie aanbieders zijn er met name bij de kleinere zenders lichte stijgingen te zien. Zo groeit Animal Planet naar 2,6 procentpunten en vergroten de zenders van MTV Networks ten opzichte van 2008 alledrie het bereik.

 

Regionale markten

Op landelijk niveau neemt het kijktijdaandeel van de regionale omroepen af. In figuur 4 is te zien wat de marktaandelen van de regionale publieke omroepen per provincie zijn. De provincies waar het meest naar deze omroepen wordt gekeken, zijn met name de provincies langs de grens: Groningen, Drenthe, Gelderland, Zeeland en Limburg. Met een aandeel van 3,4 procent is er in 2009 in Friesland het meest naar de regionale publieke omroepen gekeken.

Figuur 4
Marktaandeel regionale publieke televisiezenders
 

Ten opzichte van 2008 zijn de grootse stijgingen te vinden in Friesland en Limburg. Deze provincies hadden relatief al een groot aandeel, maar deze zijn nu gegroeid tot respectievelijk 3,4 en 2,4 procent. Een opvallende daling is te zien in Overijssel. De regionale publieke omroepen hebben in deze provincie te maken met een verkleining van hun aandeel met meer dan een procentpunt.

De marktaandelen zoals deze in de figuur zijn weergegeven zijn gezamenlijke aandelen van alle regionale publieke omroepen die in een bepaalde provincie worden bekeken. Tabel 3 laat een gedetailleerdere onderverdeling per provincie zien.

Tabel 3
Marktaandeel televisiemarkt per provincie
 

In 2008 had Groningen met TV Noord nog de grootste regionale publieke zender. Een jaar later heeft Omrop Fryslân met 3,3 procent het grootste aandeel ten opzichte van de andere provincies. Noord-Holland heeft door AT5 het grootste aandeel ‘andere regionale publieke zenders’.

De landelijke publieke zenders zijn vooral populair in Drenthe en Overijssel. In deze provincies ligt dit aandeel rond de veertig procent. Hier tegenover staat Flevoland, waar de landelijke publieke zenders met nog geen dertig procent relatief weinig worden bekeken. In deze provincie gaat de meeste aandacht uit naar de landelijke commerciële zenders. Andere provincies waar de commerciële zenders hoge aandelen behalen, zijn Groningen en Zuid-Holland.

Deel deze pagina