Radio in 2015

De gemiddelde luistertijd in Nederland is in 2015 gedaald naar 173 minuten per dag. De grootste aanbieders zijn de Nederlandse Publieke Omroep, Telegraaf Media Groep en Talpa Media. Samen verzorgen deze drie aanbieders drie kwart van de totale luistertijd op de landelijke radiomarkt. Alleen Radio 538 (van Talpa Media) heeft een bereik van meer dan 10 procent. De regionale publieke zenders worden het meest beluisterd in de noordelijke provincies.

 

Luistertijd

3.6-radio---overzicht

In 2015 luistert een Nederlander van tien jaar en ouder gemiddeld 173 minuten per dag naar de radio. In 2011 lag dit nog op 203 minuten per dag, een half uur langer. De terugloop in 2012 valt mede te verklaren door een aanpassing van de berekening van de luistercijfers. Toch daalt ook los daarvan de luistertijd.

Wanneer de luistertijd wordt omgezet in marktaandelen, dan is te zien dat in 2015 40 procent van de luistertijd is besteed aan de landelijke en regionale publieke omroepen (tabel 1). Dit aandeel is de afgelopen jaren gedaald: in 2011 was het nog 5 procentpunten hoger. Het aandeel van de commerciële omroepen schommelt daarentegen tussen 50 procent in 2011 en 56 procent in 2015. De categorie ‘overige zenders’, waaronder onder meer de buitenlandse en lokale zenders, heeft in 2015 een aandeel van 4,1 procent.

De Nederlandse Publieke Omroep is de grootste aanbieder op de Nederlandse radiomarkt. Het gezamenlijke aandeel van de zes NPO-zenders is in 2015 31 procent. De voorheen grootste zender NPO 3FM is in 2015 van 10,1 naar 8,5 procent gedaald. NPO Radio 2 is daardoor de grootste zender geworden met 9,3 procent.

Ondanks het teruglopende marktaandeel naar 16 procent in 2015, blijft Telegraaf Media Groep de grootste commerciële aanbieder. Sky Radio is de grootste zender binnen deze groep, maar heeft desondanks te maken met een kleiner wordend aandeel. Classic FM ziet daarentegen het marktaandeel groeien.

Tabel 1. Nederlandse radiomarkt

Aanbieder (gerangschikt naar marktaandeel 2015) Zender Marktaandelen (in procenten)
2011 2012 2013 2014 2015
Nederlandse Publieke Omroep 33,2 32,3 31,7 32,0 30,6
Radio 1/NPO Radio 1 8,2 7,8 7,7 7,5 7,4
Radio 2/NPO Radio 2 10,0 9,7 9,1 9,4 9,3
Radio 3FM/NPO 3FM 9,9 9,9 10,3 10,1 8,5
Radio 4/NPO Radio 4 1,9 2,0 1,8 1,9 1,9
Radio 5/NPO Radio 5 2,9 2,6 2,5 2,8 3,1
Radio 6/NPO Radio 6 0,3 0,3 0,3 0,3 0,4
Telegraaf Media Groep 15,2 16,9 17,2 16,1 15,7
Sky Radio 8,3 9,1 10,0 10,1 9,5
Radio Veronica 5,2 6,0 5,5 4,4 4,3
Classic FM 1,7 1,8 1,7 1,6 1,9
Talpa Media 16,6 16 12,4 12,5 13,4
Radio 538 / 538 11,6 11,2 10,5 10,8 11,6
Slam!FM 2,4 2,2 1,9 1,7 1,8
Radio 10 Gold 2,6 2,7
De Persgroep Q-Music 6,5 6,6 8,1 8,8 9,0
RadioCorp 4,2 4,4 7,2 8,1 9,1
Radio 10 3,0 4,1 5,3
100% NL 4,2 4,4 4,2 4,0 3,8
Flux Media Factory / Arrow Media Groep 1,5 1,7 1,7 1,8 1,9
Arrow Classic Rock 1,0 1,1 1,1 1,2 1,2
Arrow Jazz FM / Sublime FM 0,5 0,6 0,6 0,6 0,7
FD Mediagroep BNR Nieuwsradio 0,9 0,9 0,8 0,9 0,8
Vereniging Veronica Kink FM 0,3
Regionale publieke omroepen De regionale publieke omroepen opgeteld 11,2 10,9 11,1 9,7 9,6
Niet-landelijke commerciële omroepen Alle leden van E Power opgeteld 4,6 5,3 4,7 6,0 5,8
Totaal publieke omroepen 44,4 43,2 42,8 41,7 40,2
Totaal commerciële omroepen 50,3 51,8 51,5 54,2 55,7
Overige zenders 5,8 4,9 5,1 4,1 4,1
Totaal 100 100 100 100 100

Bron data: RAB/NLO/Intomart GfK (tijdvak 24 uur / 10 jaar en ouder)

n.b. = niet beschikbaar. Cursieve aandelen zijn in dat jaar eigendom van een andere aanbieder

Op korte afstand van Telegraaf Media Groep heeft Talpa Media met een steeds groter wordend gezamenlijk aandeel te maken. Zowel Radio 538 als Slam!FM tonen in 2015 een groei ten opzichte van 2014. Overige zenders die eveneens een groei lieten zien in het aandeel zijn Q-Music, Radio 10 en Sublime FM.

In het voorjaar van 2016 wordt bekend dat Talpa Media haar minderheidsbelang in RadioCorp zal uitbreiden naar 100 procent en zullen Slam!FM en 100%NL ondergebracht worden in een aparte radiogroep. Hierbij komt Radio 10 weer terug bij Talpa Media. Deze herstructurering gecombineerd met een eerder aangekondigde samenwerking met Telegraaf Media Groep op het vlak van radio en televisie zorgt ervoor dat er een zwaargewicht ontstaat op zowel de radio- als de televisiemarkt. Een en ander is nog onder voorbehoud van goedkeuring van toezichthouders. In de Mediamonitor 2016-2017 zal hier meer over te lezen zijn.

 

Concentratie

De mate van aanbiedersconcentratie op de landelijke radiomarkt wordt getoond in onderstaande figuur. Buitenlandse, lokale, regionale en overige zenders zijn buiten beschouwing gelaten. De figuur toont twee maten waarin de aanbiedersconcentratie kan worden uitgedrukt: de C1, C2 en C3 en de Herfindahl Hirschman Index (HHI).

3.7-radio---concentratie

De C1, C2 en C3 geven de aandelen weer van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders op de markt. De C1 is het aandeel van de Nederlandse Publieke Omroep, dat al jaren rond de 40 procent schommelt. In 2015 ligt dit aandeel op 38. De C2 wordt gevormd door de Nederlandse Publieke Omroep gecombineerd met Telegraaf Media Groep en fluctueert rond 60. De golfbeweging in de C3 wordt veroorzaakt door de komst en het vertrek van RTL Nederland op de radiomarkt. In 2015 is de C3 74 procent.

Met de HHI wordt de aanbiedersconcentratie in een cijfer tussen de 1 en nagenoeg 0 uitgedrukt. Bij een waarde van 0,18 of hoger wordt gesproken van een geconcentreerde markt. In de afgelopen tien jaar ligt de HHI voor de radiomarkt tussen de 0,20 en de 0,30. Sinds 2011 neemt de mate van aanbiedersconcentratie licht af: in 2015 is de HHI 0,24.

 

Bereik

Het aandeel Nederlanders dat gemiddeld dagelijks naar een radiozender luistert, ligt in 2015 op 68 procent. Dit aandeel neemt in de laatste jaren wel af, maar minder sterk dan bij het bereik door tijdschriften, dagbladen en televisie.

Tabel 2. Gemiddeld dagbereik radiozenders

Zender (gerangschikt naar bereik 2015) Bereik (in procenten) Aanbieder
2011 2012 2013 2014 2015
Radio 538 / 538 12,2 11,2 10,8 10,7 11,0 Talpa Media
Sky Radio 9,2 9,2 10,2 10 9,4 Telegraaf Media Groep
Regionale publieke omroepen 11,3 10,4 10,8 9,5 9,2 regionale publieke omroepen
Radio 1/NPO Radio 1 10,4 9,6 9,6 9,1 8,6 Nederlandse Publieke Omroep
Radio 3FM/NPO 3FM 9,1 8,7 9,1 8,4 7,1 Nederlandse Publieke Omroep
Q-Music 6,9 6,5 7,3 7,7 8,1 De Persgroep
Radio 2/NPO Radio 2 8,6 7,9 7,5 7,5 7,5 Nederlandse Publieke Omroep
niet-landelijke commerciële omroepen 4,8 4,3 4,0 5,0 4,8 niet-landelijke E Power-leden
100% NL 4,8 4,7 4,8 4,5 4,1 RadioCorp
Radio Veronica 4,9 5,0 4,7 3,9 3,7 Telegraaf Media Groep
Radio 10 2,2 2,0 2,3 3,1 4,1 Talpa Media / RadioCorp
Slam!FM 3,3 2,9 2,7 2,3 2,4 Talpa Media
Radio 5/NPO Radio 5 2,4 2,2 2,0 2,2 2,3 Nederlandse Publieke Omroep
Radio 4/NPO Radio 4 2,4 2,3 2,2 2,1 2,1 Nederlandse Publieke Omroep
Classic FM 1,9 1,8 1,7 1,7 1,8 Telegraaf Media Groep
BNR Nieuwsradio 1,8 1,7 1,6 1,5 1,3 FD Mediagroep
Arrow Classic Rock 1,1 1,0 1,0 1,0 1,0 Flux Media Factory
Arrow Jazz FM / Sublime FM 0,6 0,8 0,8 0,7 0,8 Flux Media Factory / Exceed Holding
Radio 6/NPO Radio 6 0,4 0,4 0,3 0,3 0,4 Nederlandse Publieke Omroep
Kink FM 0,3 Vereniging Veronica
Totaal 71,4 68,4 70,3 68,8 68,0

Bron data: RAB/NLO/Intomart GfK (tijdvak 24 uur / 10 jaar en ouder)

 

De zender 538 heeft al jaren het grootste bereik en dat neemt in 2015 toe: dagelijks stemt 11 procent van de bevolking op deze zender af. Sky Radio volgt op de voet met een bereik van 9 procent. Het gezamenlijke bereik van de regionale publieke omroepen ligt in 2015 eveneens op 9 procent.

Naast Radio 538 laten zeven zenders een toenemend dagbereik zien ten opzichte van 2014: Q-Music, Radio 10, Slam!FM, NPO Radio 5, Classic FM, Sublime FM en NPO Radio 6. De grootste daling is te zien bij NPO 3FM, die van 8,4 naar 7,1 procent gaat.

 

Regionale markten

Het marktaandeel van de gezamenlijke regionale publieke omroepen daalt al jarenlang en bedraagt in 2015 10 procent. Op provinciaal niveau zijn, vergelijkbaar met het kijktijdaandeel van de regionale publieke omroepen, grote verschillen tussen de provincies te zien (tabel 3). De drie provincies waar meer dan 15 procent van de dagelijkse luistertijd wordt besteed aan de regionale publieke radiozenders, zijn al jaren dezelfde: Groningen, Friesland en Drenthe. Met 21 procent in 2015 heeft Groningen daarbij het hoogste aandeel. Het aandeel van de regionale publieke omroepen blijft in Flevoland het laagst.

Tabel 3. Marktaandeel regionale publieke radiozenders

Provincie (gerangschikt naar marktaandeel 2015) Marktaandelen (in procenten)
2011 2012 2013 2014 2015
Groningen 26,5 29,0 28,7 26,4 21,1
Friesland 24,2 22,0 21,0 17,4 16,3
Drenthe 19,6 15,2 16,4 14,5 15,0
Limburg 11,8 12,1 13,8 12,2 12,2
Zeeland 14,6 13,4 10,4 8,3 12,2
Overijssel 12,6 12,4 12,9 9,8 11,5
Zuid-Holland (Rijnmond) 10,2 10,6 9,9 9,7 11,0
Utrecht 10,2 8,5 9,1 11,0 10,0
Gelderland 10,9 11,6 10,8 8,3 9,6
Noord-Brabant 9,8 9,5 10,1 7,9 7,8
Noord-Holland 11,4 10,8 11,5 8,7 7,6
Zuid-Holland (West) 7,5 7,3 7,1 6,6 6,4
Flevoland 5,2 4,1 4,6 4,7 3,7

Bron data: RAB/NLO/Intomart GfK (tijdvak 7-19 uur / 10 jaar en ouder)

Ten opzichte van 2014 heeft een aantal provincies in 2015 te maken met een vergroting van het marktaandeel. De grootste toename is te zien in Zeeland, met een groei van 4 procentpunten. Daarnaast zijn er drie provincies met een vergroting van ruim een procentpunt. Groningen heeft het grootste verlies: van 26 naar 21 procent.

Een verdere uiteen splitsing van de luistertijd per provincie laat zien welk aandeel uiteindelijk besteed wordt aan de eigen regionale radiozender (tabel 4). In Groningen is een procentpunt van de 21 procent bestemd voor de regionale publieke radiozenders van andere provincies. In Drenthe en Flevoland is dat aandeel veruit het hoogst. In die provincies wordt in 2015 respectievelijk 3 en 2 procent van de totale luistertijd gebruikt om naar andere regionale zenders te luisteren. In Flevoland is het aandeel voor de eigen regionale publieke zender zelfs kleiner dan het aandeel voor andere regionale publieke zenders. De inwoners van Limburg stemmen het minste af op regionale publieke zenders uit andere provincies.

Tabel 4. Marktaandelen radiomarkt per provincie in 2015

Marktaandelen (in procenten)
Groningen Friesland Drenthe Overijssel Gelderland Utrecht Noord-Holland Zuid-Holland (West) Zuid-Holland (Rijnmond) Zeeland Noord-Brabant Limburg Flevoland
Eigen regionale publieke zender 19,9 14,5 12,0 10,6 8,4 9,6 7,1 5,3 9,8 11,9 7,4 12,0 1,4
Andere regionale publieke zenders 1,2 1,8 3,0 0,9 1,2 0,4 0,5 1,1 1,2 0,3 0,4 0,2 2,3
Regionale commerciële zenders 11,0 14,7 14,3 10,6 5,8 2,4 4,3 4,5 2,2 2,7 6,6 2,4 3,5
Landelijke publieke zenders 26,6 19,0 23,8 32,3 30,7 32,7 29,3 30,9 26,8 34,7 29,5 41,3 26,2
Landelijke commerciële zenders 39,3 46,2 44,6 41,3 50,2 51,9 54,2 55,9 56,9 47,9 52,7 35,5 61,5
Overige 2,0 3,8 2,3 4,3 3,7 3 4,6 2,3 3,1 2,5 3,4 8,6 5,1
Totaal 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100

De landelijke publieke zenders worden met een aandeel van 41 procent het meest beluisterd in Limburg. Dit is daarmee de enige provincie waar meer naar de landelijke publieke dan naar de landelijke commerciële zenders wordt geluisterd. De landelijke commerciële radiozenders zijn veruit het populairst in Flevoland, met een aandeel van 62 procent. De categorie ‘overige’ behelst onder meer lokale, digitale en buitenlandse zenders gerekend. Deze categorie is het grootst in Limburg.

Deel deze pagina