Radio in 2011

Niet eerder is de luistertijd zo hoog als in 2011: gemiddeld wordt er 203 minuten per dag naar de radio geluisterd. Het grootste aandeel is voor de zenders van de Nederlandse Publieke Omroep. Op de tweede plaats staan de zenders van Talpa Media, dat na een korte afwezigheid vanaf 2011 weer vertegenwoordigd is op de radiomarkt en de grootste commerciële radiozender Radio 538 in handen heeft. De derde grote aanbieder is de Telegraaf Media Groep met onder meer Sky Radio. Het aandeel van de drie grootste aanbieders samen groeit in 2011 naar 82 procent. De zender met het grootste bereik is eveneens Radio 538, maar ook Radio 1 en de regionale publieke omroepen bereiken in 2011 dagelijks gemiddeld meer dan 10 procent van de Nederlanders. Ondanks het hoge bereik hebben de regionale publieke omroepen in nagenoeg alle provincies te maken met een gestaag dalend marktaandeel.

Luistertijd

Ondanks dat er in 2011 problemen zijn met de zendmasten in Lopik en Hoogersmilde, wordt er gemiddeld per dag 203 minuten naar de radio geluisterd, 3 minuten langer dan in 2010 (figuur 1). In de negen voorgaande jaren ligt de luistertijd wat lager, met een dieptepunt in 2003 en 2007 als er gemiddeld 187 minuten per dag wordt geluisterd.

Figuur 1
Gemiddelde luistertijd per dag

De verhouding tussen de publieke en de commerciële omroepen is in 2011 nagenoeg hetzelfde als in 2010. De publieken hebben een gezamenlijk marktaandeel van 44 procent en de commerciëlen van 50 procent (tabel 1). Het overgebleven marktaandeel gaat naar de categorie ‘overige’, waar onder meer buitenlandse en lokale zenders onder vallen.

De top-drie op de radiomarkt bestaat uit de Nederlandse Publieke Omroep, Talpa Media en Telegraaf Media Groep (TMG). Eerstgenoemde heeft een marktaandeel van 33 procent. Hiermee wordt een lichte stijging sinds 2008 voortgezet. De grootste zender van de publieke omroep is Radio 2. Deze zender schommelt al jaren rond de 10 procent. Dat de luisteraars ook Radio 3FM steeds beter weten te vinden, blijkt uit de groei die deze zender doormaakt. Vanaf 2007 groeit het marktaandeel met ruim 2 procentpunten naar 9,9 procent in 2011. De overige landelijke publieke zenders hebben ten opzichte van 2010 een stabiel aandeel.

Tabel 1
Nederlandse radiomarkt

Talpa Media heeft enige tijd geen radiozender in bezit, maar is met het van Bertelsmann overnemen van Radio 538, Slam!FM en Radio 10 Gold eind 2011 in één klap de grootste commerciële aanbieder van Nederland. De grootste zender Radio 538 groeit in 2011 verder en Radio 10 Gold weet zijn marktaandeel van 3 procent te behouden. Door de verkoop is Bertelsmann niet langer een aanbieder op de Nederlandse radiomarkt.

De op twee na grootste commerciële aanbieder is TMG met een marktaandeel van in totaal 15 procent. De drie zenders die deze aanbieder in bezit heeft, hebben alle drie met een verkleining van het aandeel te maken. In totaal slinkt het marktaandeel dan ook met bijna een procentpunt. Met 8 procent marktaandeel blijft Sky Radio van de drie zenders de grootste.

De overige commerciële zenders laten ten opzichte van 2010 weinig verandering zien. Over een periode van vijf jaar genomen, is 100%NL van RadioCorp de meest in het oog springende zender, aangezien dat marktaandeel een groei doormaakt van 0,8 naar 4,2 procent. Kink FM heeft een stabiel marktaandeel van 0,3 procent. Desondanks stopt de zender in 2011 na zestien jaar met uitzenden.

De regionale publieke omroepen hebben, vergeleken met het marktaandeel van deze categorie op de televisiemarkt, een relatief hoog gezamenlijk aandeel. Toch loopt het aandeel vanaf 2007 gestaag terug tot 11,2 procent in 2011. Het aandeel van de niet-landelijke commerciële omroepen lijkt na een periode van groei te stagneren.

Concentratie

De mate van concentratie op de Nederlandse radiomarkt is weergegeven in figuur 2. Deze figuur toont twee standaarden waarin de aanbiedersconcentratie kan worden uitgedrukt.

Met de C1, C2 en C3 wordt aangegeven hoe groot de aandelen van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders zijn. De C1 en C2 tonen ten opzichte van 2010 weinig verandering. De C3 daarentegen heeft te maken met een lichte stijging. Dit wordt veroorzaakt door de aankoop van Slam!FM door RTL Nederland in april 2011 en later door Talpa Media, waardoor het aandeel toeneemt. Over de gehele periode is er met name bij de C3 sprake van een schommeling tussen de 71 en 81 procent.

Figuur 2
Mate van concentratie op de landelijke radiomarkt

Een andere maatstaf voor de aanbiedersconcentratie is de Herfindahl-Hirschman-Index (HHI). Bij een waarde van 0,18 of hoger wordt gesproken van een sterke concentratie. De figuur laat zien dat er de afgelopen tien jaar sprake is van een HHI tussen 0,20 en 0,30. Vanaf 2007 neemt de concentratie gestaag toe tot 0,27 in 2011.

Bereik

Het aantal minuten dat aan een medium wordt besteed, staat los van het aantal mensen dat op een zender afstemt. In tabel 2 is weergegeven hoeveel mensen van de totale bevolking in 2010 en 2011 op een gemiddelde dag minimaal acht minuten per kwartier naar een bepaalde zender luisteren.

Tabel 2
Gemiddeld dagbereik radiozenders

Lange tijd hebben de regionale publieke omroepen gezamenlijk het grootste bereik, maar vanaf 2011 overtreft Radio 538 hen met een bereik van 12 procent. Dit is het gevolg van een toenemend bereik van Radio 538 en een tegelijkertijd afnemend bereik van de regionale publieke omroepen. De enige zender die eveneens dagelijks een op de tien mensen weet te bereiken, is Radio 1.

Naast Radio 538 vergroten Radio 3FM, 100% NL, Slam!FM, Radio 10 Gold, Arrow Jazz FM en Radio 6 in 2011 hun bereik. Ook de niet-landelijke commerciële omroepen zien hun gezamenlijke bereik toenemen, terwijl de regionale publieke omroepen juist 0,6 procentpunt verliezen.

Regionale markten

Wanneer de luistertijdaandelen van de regionale publieke omroepen op provincieniveau worden bekeken, valt op dat in de noordelijke provincies de meeste tijd aan deze radiozenders wordt besteed (tabel 3). In die provincies gaat in 2011 minimaal een vijfde van de totale luistertijd naar de regionale publieke zenders. In de overige provincies ligt de interesse een stuk lager, waarbij Flevoland met 5 procent de kroon spant.

Tabel 3
Marktaandeel regionale publieke radiozenders

In de loop der jaren neemt het aandeel van de regionale publieke radiozenders in alle provincies af, met uitzondering van Utrecht. Daar is het marktaandeel in 2007 7,4 en in 2011 10,2 procent. De grootste teruggang vindt plaats in Overijssel en Gelderland, waar de aandelen met respectievelijk 6,3 en 6,4 procentpunten omlaag gaan. Ten opzichte van 2010 maakt het aandeel in Friesland de grootste groei door: van 21,1 naar 24,2 procent.

Wanneer verder wordt ingezoomd op de provincies, wordt duidelijk hoe de totale luistertijd precies is verdeeld (tabel 4). In Drenthe wordt het marktaandeel van de regionale publieke zenders voor een aanzienlijk deel gevormd door zenders van de naastgelegen provincies: in totaal 4 procent. Met name het Groningse Radio Noord is ook in Drenthe populair. Bij de overige provincies is dit aandeel niet veel meer dan 1 procent. De regionale commerciële zenders worden het best beluisterd in Friesland, Drenthe en Overijssel. Dagelijks wordt in deze provincies bijna 10 procent van de totale luistertijd aan deze zenders besteed.

Tabel 4
Marktaandelen radiomarkt per provincie

Limburg is de provincie waar het meest naar de landelijke publieke zenders wordt geluisterd: het aandeel landelijk publiek is zelfs groter dan het aandeel landelijk commercieel. Het verschil heeft mede te maken met het grote luistertijdaandeel van de overige zenders. In die categorie vallen onder meer de lokale en buitenlandse radiozenders. In Flevoland is de verhouding juist andersom: gemiddeld wordt slechts 20 procent van de luistertijd besteed aan de landelijke publieke zenders en 67 procent aan de landelijke commerciële zenders. In Friesland en Groningen hebben de landelijke publieke zenders eveneens een relatief laag aandeel, maar behalen ook de landelijke commerciële zenders geen hoog aandeel.

Deel deze pagina