Radio in 2010

In tegenstelling tot de ontwikkelingen bij de televisiezenders van de landelijke publieke omroepen, zijn er op de radiomarkt in de afgelopen tien jaar wel nieuwe zenders bijgekomen: FunX in 2002 en Radio 6 in 2006. Wat commerciële zenders betreft zijn onder meer de succesvolle zenders Q-Music en 100%NL op de markt gekomen. De Concertzender is juist gestopt als landelijke publieke zender. Op aanbiedersniveau heeft de Telegraaf Media Groep zijn strategie uitgebreid. Door het meerderheidsaandeel in de Sky Radio Group is de Telegraaf Media Groep vanaf 2007 in één keer de grootste commerciële radio-aanbieder geworden. Talpa Media is in de afgelopen tien jaar op de radiomarkt actief geweest met Radio 10 Gold, Radio 538, Juize.FM en Radio Noordzee. In 2010 werd ook de laatste zender afgestoten en richtte het bedrijf zich met name op het maken van programma’s voor televisie. Na een jaar geen radiozenders te hebben aangeboden, is Talpa Media vanaf 2011 weer terug op de markt.

Figuur 1
Gemiddelde luistertijd per dag

In 2010 is er gemiddeld per dag tweehonderd minuten naar de radio geluisterd. Wanneer wordt teruggeblikt op de afgelopen tien jaar is te zien dat in 2003 en 2007 het kortst naar de radio werd geluisterd: 187 minuten. Alleen in 2009 was de luistertijd nog hoger dan in 2010.

Het verschil tussen de publieke en de commerciële omroepen is door de jaren heen steeds duidelijker geworden (tabel 1). In 2001 was er slechts sprake van een afwijking van 1,6 procentpunt ten voordele van de commerciële omroepen. Drie jaar later was dit al opgelopen tot ruim vijf procentpunten en dat is zo gebleven. De zenders die niet afzonderlijk in het overzicht worden vermeld, vallen onder overige zenders. Dit zijn bijvoorbeeld buitenlandse zenders, lokale zenders en zenders die alleen via internet zijn te beluisteren.

Tabel 1
Marktaandelen Nederlandse radiomarkt

De top-drie op de radiomarkt kent met een aandeel van zestig procent een lager marktaandeel dan de top-drie op de televisiemarkt. Wel is ook hier weer de Nederlandse Publieke Omroep de grootste aanbieder en heeft ook RTL Nederland een aanzienlijk aandeel op de markt. De zenders van de Nederlandse Publieke Omroep bereikten in 2010 het hoogste marktaandeel van de afgelopen tien jaar. Ook al was het aandeel in 2001 hoger dan in 2004 en 2007, in 2010 werd eenderde van de totale luistertijd besteed aan een van de landelijke publieke radiozenders. In de afgelopen tien jaar gaat verreweg de meeste aandacht uit naar Radio 1, Radio 2 en Radio 3FM, gezamenlijk goed voor 28 procent in 2010. De overige zes procent wordt verdeeld onder de zenders Radio 4 en Radio 6.

In 2010 waren de twee voornaamste commerciële aanbieders Telegraaf Media Groep en RTL Nederland. De Telegraaf Media Groep heeft deze dominante positie op de Nederlandse radiomarkt sinds 2007, toen het bedrijf een meerderheidsaandeel verkreeg in Sky Radio Groep. De belangrijkste zender is Sky Radio, ondanks dat deze zender in de afgelopen tien jaar veertig procent van het marktaandeel heeft moeten inleveren. Dat het gezamenlijk aandeel van Telegraaf Media Groep niet in die mate is gedaald, komt door de stabiele aandelen van Radio Veronica en Classic FM. RTL Nederland heeft in de periode 2007-2009 slechts één radiozender gehad en dat was Radio 538, de bestbeluisterde commerciële radiozender van Nederland. In 2010 is ook Radio 10 Gold in handen gekomen van RTL. In april 2011 heeft de aanbieder Slam!FM ingelijfd. Drie maanden later werden de drie radiozenders door Talpa Media overgenomen.

Bij de overige zenders vallen Q-Music en 100%NL op. Beide zenders zijn in de afgelopen tien jaar nieuw op de markt gekomen, respectievelijk in 2005 en 2006, en hebben in een korte tijd een relatief groot aandeel weten te bemachtigen. De regionale publieke omroepen hebben al enkele jaren met een teruggang te maken. Het gezamenlijke aandeel was in 2010 twaalf procent. Het gezamenlijke aandeel van de niet-landelijke commerciële zenders groeit daarentegen gestaag.

 

Aanbiedersconcentratie

De mate van concentratie op de Nederlandse radiomarkt is te zien in onderstaande figuur. Deze figuur toont twee standaarden waarin de aanbiedersconcentratie kan worden uitgedrukt. Met de C1, C2 en C3 wordt aangegeven hoe groot de aandelen van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders zijn. De afgelopen tien jaar is de C3 constant tussen de 70 en 81 procent gebleven. De C2 schommelde rond zestig procent en de C1 rond veertig procent. In 2010 hebben de landelijke publieke omroep, de Telegraaf Media Groep en RTL Nederland gezorgd voor een C1, C2 en C3 van 42, 63 en 76 procent.

Een andere maatstaf voor de aanbiedersconcentratie is de Herfindahl-Hirschman-Index (HHI). Bij een waarde van 0,18 of hoger wordt gesproken van een sterke concentratie. In de afgelopen tien jaar is de waarde nooit onder de 0,18 gekomen waardoor er dus sprake is van een sterke aanbiedersconcentratie op de Nederlandse radiomarkt. In 2010 was de HHI-waarde 0,25.

Figuur 2
Mate van concentratie op de landelijke radiomarkt

Bereik

In onderstaande tabel is te zien hoeveel mensen van de totale bevolking (uitgedrukt in procenten) in 2009 en 2010 op een gemiddelde dag minimaal acht minuten per kwartier naar een bepaalde zender hebben geluisterd. Dit wordt bij radio het bereik van de zenders genoemd. Het bereik staat los van het marktaandeel van een zender.

Het grootste bereik is al jaren te vinden bij de gezamenlijke regionale publieke omroepen. Toch kwam in 2010 het bereik van Radio 538 dicht in de buurt, ondanks dat deze zender te maken heeft met een verlies in aantal luisteraars. De derde plek is weggelegd voor Radio 1; deze zender vergroot het aandeel enigszins.

De onderlinge volgorde tussen de zenders was in 2010 ten opzichte van 2009 niet gewijzigd. Radio 3FM en 100%NL hadden destijds al te maken met een steeds groter wordend bereik en ook in 2010 luisterden er nog meer mensen naar deze zenders. Ook de kleinere zenders van de landelijke publieke omroep, Radio 4 en Radio 5, bereikten steeds meer luisteraars.

Tabel 2
Gemiddeld dagbereik radiozenders

Regionale markten

Wanneer de luistertijdaandelen van de regionale publieke omroepen op provincieniveau worden bekeken, valt op dat de grootste aandelen zijn te vinden in de noordelijke provincies. In 2010 is het hoogste aandeel 24 procent in Groningen. Drenthe volgt met 22 procent en op de derde plaats staat Friesland met 21 procent. De minste interesse voor de regionale publieke radiozenders is er in Flevoland, waar slechts vijf procent van de totale luistertijd aan deze zenders wordt besteed.

De verschillen ten opzichte van de aandelen in 2009 lopen uiteen. Zo laat Drenthe een vergroting zien van drie procentpunten terwijl het aandeel in Friesland met drie procentpunten kleiner wordt. Ook Overijssel heeft met twee procentpunten te maken met een relatief grote daling. Zuid-Holland west is de enige regio die het niveau van 2009 aanhoudt. Daarnaast zijn er nog vier provincies waar de afwijking minder dan een half procentpunt is.

Figuur 3
Marktaandeel regionale publieke radiozenders

De regionale publieke zenders met de grootste marktaandelen zijn te vinden in Groningen en Friesland (tabel 3). Naast het luisteren naar de regionale publieke zender uit de eigen provincie, wordt er ook op de zenders van omliggende regio’s afgestemd. Het meest gebeurt dit in Drenthe. Het aandeel ‘andere regionale publieke zenders’ ligt in deze provincie op vier procent. Zuid-Holland west volgt met twee procent. Met name in Overijssel (negen procent), Noord-Brabant (acht procent) en Friesland (zeven procent) wordt er naar regionale commerciële zenders geluisterd.

Tabel 3
Marktaandelen radiomarkt per provincie

De landelijke publieke zenders krijgen verreweg de meeste aandacht in Limburg: 43 procent van de totale luistertijd wordt aan deze zenders besteed. In Friesland en Groningen is dit aandeel slechts 23 en 24 procent. De landelijke commerciële zenders zijn met name populair in Zuid-Holland, Utrecht en Flevoland. In deze provincies nemen de commerciële zenders meer dan de helft van de totale luistertijd in beslag.

Deel deze pagina