NPO in 2014

Vanaf 1 januari 2016 telt het omroepbestel nog slechts acht landelijke publieke omroepen: EO, Omroep Max, VPRO, de taakomroepen NTR en NOS en de drie nieuw gevormde samenwerkingsomroepen AVROTROS, KRO-NCRV en BNN-VARA. PowNed en WNL zien hun status van aspirant-omroep verlengd, HUMAN komt er op proef bij. Intussen bouwt de NPO aan een merk voor de publieke omroep: alle radio- en tv-zenders en internetkanalen krijgen de letters NPO in de naam. Op zoek naar meer focus schrapt de NPO enkele internetkanalen en met DAB+ wordt nadrukkelijk gekozen voor een digitale radiotoekomst: het gebruik van de AM-frequentie wordt per 1 september 2015 beëindigd. De tv-rechten van de Champions League en de Olympische Spelen raakt de NPO kwijt, deze komen bij respectievelijk SBS en Discovery (Eurosport) terecht. Intussen kondigt staatssecretaris Dekker (OCW) aan dat in de concessieperiode 2016-2020 maximaal 50 procent van het programmabudget beschikbaar wordt gesteld voor creatieve ideeën ‘van buiten’: dan kunnen ook andere organisaties dan omroepen op programmaniveau gaan bijdragen aan de programmering.

NPO

 

Organisatorische wijzigingen

De voor het publiek meest zichtbare organisatorische verandering in 2014 was de introductie van het NPO-merk. Per augustus 2014 zijn alle netten, zenders, themakanalen, portals en apps nadrukkelijk gekoppeld aan het merk NPO.

Na een lange voorbereidingsfase is met ingang van 1 januari 2014 het aantal omroepverenigingen met drie verminderd. De zes omroepen AVRO en TROS, KRO en NCRV en BNN en VARA vormen nu de samenwerkingsomroepen AVROTROS, KRO-NCRV en BNN-VARA. Alleen voor AVROTROS geldt dat het om een volledige fusie gaat, inclusief samenvoeging van de afzonderlijke verenigingen. Bij KRO-NCRV en BNN-VARA blijven de oorspronkelijke verenigingen bestaan. Samen met de zelfstandige omroepen EO, VPRO en MAX en de taakorganisaties NOS en NTR zullen de acht omroeporganisaties een pluriform media-aanbod waarborgen. Daarnaast bestaat het publieke omroepbestel in 2014 nog uit twee aspiranten, PowNed en WNL, en de zelfstandige 2.42-omroepen voor levensbeschouwelijke programmering.

Voor 1 februari 2014 worden de aanvragen voor de nieuwe erkenningsperiode ingediend. Naast de drie samenwerkingsomroepen en de EO, VPRO en MAX dienen PowNed en WNL een aanvraag in voor een verlengde voorlopige erkenning. Ook HUMAN, van oorsprong een 2.42-omroep, vraagt de status van aspirant-omroep aan. Uiteindelijk worden alle aanvragen gehonoreerd.

Een harde voorwaarde voor een erkenning is de ledeneis. Op de peildatum van 1 april 2014 worden de leden van de omroepverenigingen geteld door het Commissariaat voor de Media. Op 1 juli maakt het Commissariaat bekend dat alle aanvragers over voldoende leden beschikken om voor een erkenning in aanmerking te komen.[1] Opmerkelijk is dat het totale aantal leden niet is afgenomen, maar stabiel is gebleven.

Op 13 oktober 2014 stuurt de staatssecretaris zijn toekomstvisie over de nieuwe publieke omroep naar de Tweede Kamer. De publieke omroep moet zich meer onderscheiden, slagvaardiger werken en zich innovatiever positioneren.[2] Op 6 maart 2015 verzoekt de staatsecretaris de NPO om uitwerking van de toekomstvisie voor het publieke mediabestel in het concessiebeleidsplan, dat uiterlijk op 15 juni 2015 moet worden ingediend.[3]

In het najaar van 2014 begint de NPO met het opstellen van het concessiebeleidsplan over de periode 2016-2020, waarin het beleid voor de volgende concessieperiode wordt vastgesteld. Het concept wordt door het college van omroepen niet met enthousiasme ontvangen. De bezwaren betreffen met name de dominanter wordende rol van de NPO als het gaat om de inhoud van het programma-aanbod, de beperking die de NPO wil opleggen aan de online activiteiten en de gekozen richting van centralisatie en concernvorming.[4] Uiteindelijk wordt binnen het publieke bestel consensus bereikt,[5] maar van buiten blijft verzet bestaan over oneerlijke concurrentie.[6]

Overeenkomstig de adviezen door het Commissariaat voor de Media, de Raad voor Cultuur en de raad van bestuur van de NPO maakt het ministerie op 13 januari 2015 het volgende bekend: “De komende vijf jaar maken zes omroeporganisaties onderdeel uit van de Nederlandse Publieke Omroep. Het gaat om de gefuseerde omroepen AVROTROS, KRO-NCRV, BNN-VARA en de zelfstandige omroepen EO, Omroep MAX en VPRO. Drie andere omroepen krijgen een aspirantstatus: PowNed, WNL en HUMAN. Zij moeten gaan samenwerken met één van de fusieomroepen, de zelfstandige omroepen of de NTR.” Het is ook de bedoeling dat de overlap met de commerciële omroepen moet worden beperkt. “Ook krijgt de publieke omroep de wettelijke taak om programma’s te maken die informeren, bijdragen aan educatie of raken aan onze culturele identiteit. Bovendien krijgen andere organisaties vanaf volgend jaar de mogelijkheid om op programmaniveau bij te dragen aan de programmering. Maximaal 50 procent van het budget komt beschikbaar voor creatieve ideeën van buiten. De omroepen maken hun programma’s tot en met 2020 in dit vernieuwde publiek bestel, waarvan ook de taakomroepen NOS en NTR deel blijven uitmaken.” [7]

Bij het einde van de huidige concessiebeleidsperiode, in 2016, houden de 2.42-omroepen op te bestaan. Deze omroepen zijn door het Commissariaat voor de Media aangewezen voor het verzorgen van media-aanbod op kerkelijk of geestelijk terrein. De afschaffing betekent niet automatisch dat de pluriformiteit in het gedrang komt, want in het concessiebeleidsplan legt de NPO uit hoe de pluriformiteit wordt gewaarborgd: “De NPO zorgt voor een goede en afgewogen inbedding van de levensbeschouwelijke programmering in de totale programmering en oormerkt hiervoor ook budget, conform de afspraken die hierover zijn gemaakt met overheid en politiek. Per stroming maken we tijdens de concessieperiode afspraken met omroepen over een minimaal aantal uren op televisie voor levensbeschouwelijke programma’s. Voorwaarde is dat de omroepen die zich hiervoor aanmelden, moeten kunnen aantonen dat zij de desbetreffende stroming vertegenwoordigen, dicht bij de achterban staan en met hun levensbeschouwelijke aanbod voldoen aan de doelstellingen van het net. De bedoeling is dat we zo de achterban van een stroming en een algemener publiek bedienen. Omroepen die geworteld zijn in bepaalde levensbeschouwelijke stromingen en levensstijlen vervullen hierbij een belangrijke rol. Daarnaast gaat, naar verwachting, de NTR als taakomroep een deel van de levensbeschouwelijke stromingen vertegenwoordigen.”[8]

 

Nieuwe activiteiten en deelnemingen

In de zomer van 2014 verhuist de voorheen zelfstandig opererende Uitzending Gemist-dienst van de publieke omroepen naar de centrale site npo.nl.[9] Op 1 juli 2014 start ook het samenwerkingsproject NLziet: met NPO Plus, RTLXL en KIJK (SBS) krijgt de abonnee voor een vast bedrag van 7,95 euro per maand toegang tot drie online televisiediensten, waarbij het mogelijk is om tot 365 dagen reclamevrij terug te kijken – en soms zelfs zeven dagen vooruit.[10] De NPO geeft aan met de betaalde abonnementsdienst NPO Plus te willen zorgen voor meer media-aanbod voor het publiek. NPO Plus biedt in vergelijking met de gratis dienst Uitzending Gemist meer programma’s, die langer beschikbaar zijn en bovendien in hogere kwaliteit worden aangeboden. Vooralsnog wordt NPO Plus exclusief aangeboden via het 3-in-1-abonnement van NLziet. NPO Plus is voor leden van NLziet toegankelijk via de NPO-app voor iOS.[11]

De gebruiker heeft NLziet nog niet helemaal gevonden. Tijdens het Mediapark Jaarcongres in 2015 meldt Henk Hagoort, voorzitter van de raad van bestuur van de NPO, dat ze ondanks de moeilijke start van NLziet nog voldoende mogelijkheden zien om de dienst tot een succes te maken.[12] Een mogelijke oplossing zou zijn om NPO Plus onafhankelijk van NLziet aan te bieden. In het concessiebeleidsplan voor 2016-2020 wordt een aanvraag gedaan voor NPO Plus als nieuw aanbodkanaal.[13]

De NPO is druk bezig met het uitrollen van het DAB+-netwerk voor digitale radio.[14] Medio 2015 is er een dekkingsgraad van zo’n 90 procent. In de zomer van 2015 klinkt vanuit de NPO interesse voor de frequentie waarop Digitenne uitzendt. Daarmee wil de omroep zelf zijn zenders in hoge kwaliteit via de ether kunnen verspreiden en mogelijk ook Uitzending Gemist-diensten. [15]

Op programmaniveau is vooral de verhuizing, per januari 2014, van het dagelijkse programma De Wereld Draait Door van NPO 3 naar NPO 1 noemenswaardig. Het positieve effect is dat er meer jongere kijkers naar de vooravond van NPO 1 worden getrokken, waardoor ook het aansluitend geprogrammeerde Achtuurjournaal deze doelgroep beter bereikt. Een nadeel is wel dat jongeren via NPO 3 slechter worden bereikt.[16]

 

Stopgezette activiteiten en deelnemingen

Sinds een aantal jaren betalen aanbieders van kabeltelevisie en IPTV[17] de NPO een rechtenvergoeding. De NPO vindt het wenselijk om dat nu ook voor satelliet te laten gelden. De NPO besluit daarom per 1 augustus 2014 de drie publieke zenders NPO 1, NPO 2 en NPO 3 niet meer gratis via de satelliet aan te bieden, maar via het abonnement van Canal Digitaal.

De NPO heeft besloten om per september 2015 te stoppen met het verspreiden van NPO Radio 5 via de AM-frequentie. Dat betekent dat de zender in de ether alleen nog digitaal via DAB+ en DVB-T te ontvangen is.[18] Verder wil de NPO het radioprogrammakanaal NPO Radio 6 beëindigen, alsmede de twee speciale DAB+-kanalen NPO Nieuws 24 en NPO Radio 2 Top 2000.

In het concessiebeleidsplan over de periode 2016-2020 doet de NPO melding van de beëindiging van twee themakanalen: NPO Doc en NPO Humor TV. Daarnaast zullen van de negentien thematische portals alleen nos.nl en schooltv.nl overblijven.

Ook op het vlak van sport zal er minder aanbod te zien zijn bij de publieke zenders. In november 2014 deed de NOS geen bod op de rechten van de UEFA Champions League voor de periode 2015-2018.[19] In juni 2015 zijn de uitzendrechten voor de Olympische Spelen vanaf de Winterspelen van Pyeongchang in 2018 tot en met de Zomerspelen van 2024 toegewezen aan Discovery Communications, het moederbedrijf van sportzender Eurosport.[20]

 

Financiële positie

In 2014 is voor de landelijke publieke omroepen 759,8 miljoen euro begroot en 759,0 miljoen euro aan subsidies verstrekt, circa 13 miljoen minder dan in 2013. Deze korting is het resultaat van een bezuinigingsronde zoals besloten door het kabinet-Rutte I. Daarbij was het uitgangspunt om 50,2 miljoen euro te korten als onderdeel van een totale structurele bezuiniging van 127,8 miljoen euro op de mediabegroting. Een groot deel van de bezuinigingen heeft betrekking op de NPO-organisatie (16,5 miljoen euro) en op organisatiekosten van de omroepen (11,7 miljoen euro).

Een belangrijk deel van de publieke financiering wordt gedragen door de inkomsten van Stichting Ether Reclame (Ster). In het evenementenjaar 2014 – met onder meer het WK-voetbal en de Olympische Spelen – waren de inkomsten aanzienlijk hoger dan in 2013. De netto-omzet steeg tussen 2013 en 2014 van 207,6 naar 231,7 miljoen euro, het exploitatieresultaat van 193,9 naar 217,6 miljoen euro. [21]

Het Commissariaat voor de Media heeft met ingang van 1 november 2014 nieuwe prijzen voor de afname van programmagegevens van de NPO vastgelegd.[22] De NPO verwacht hierdoor een significante inkomstendaling.

 

 

 

[1] Commissariaat voor de Media (1 juli 2014). Positief advies Commissariaat voor de Media over erkenning omroepen. Geraadpleegd via: www.cvdm.nl/nieuws/ledenaantal/
[2] Rijksoverheid (13 oktober 2014). De nieuwe publieke omroep: onderscheidender en creatiever. Geraadpleegd via: www.rijksoverheid.nl/nieuws/2014/10/13/de-nieuwe-publieke-omroep-onderscheidender-en-creatiever.html
[3] Rijksoverheid (6 maart 2015). Afschrift brief aan NPO over uitwerking toekomstvisie publiek mediabestel in het concessiebeleidsplan. Geraadpleegd via: www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/brieven/2015/03/06/afschrift-brief-aan-npo-over-uitwerking-toekomstvisie-publiek-mediabestel-in-het-concessiebeleidsplan.html
[4] Villamedia (15 mei 2015). College van Omroepen kritisch over plannen NPO. Geraadpleegd via: www.villamedia.nl/artikel/het-college-van-omroepen-kritisch-over-plannen-npo
[5] Villamedia (3 juni 2015). Omroepen zijn het eens over toekomstplannen. Geraadpleegd via: www.villamedia.nl/artikel/omroepen-zijn-het-eens-over-toekomstplannen
[6] Villamedia (11 juni 2015). Brandbrief over oneerlijke concurrentie NPO. Geraadpleegd via: www.villamedia.nl/artikel/brandbrief-over-oneerlijke-concurentie-npo
[7] Villamedia (13 januari 2015). Dekker maakt omroepen toekomstig publiek bestel bekend. Geraadpleegd via: www.rijksoverheid.nl/nieuws/2015/01/13/dekker-maakt-omroepen-toekomstig-publiek-bestel-bekend.html
[8] NPO (juni 2015). Concessiebeleidsplan 2016-2020, p. 19-20. Geraadpleegd via: assets.www.npo.nl/uploads/media_item/media_item/97/48/NPO_Concessiebeleidsplan_2015-1434350724.pdf
[9] TotaalTV (1 juli 2014). Uitzending gemist naar NPO.nl verhuisd. Geraadpleegd via: www.totaaltv.nl/nieuws/16656/uitzending-gemist-naar-npo.nl-verhuisd.html
[10] TotaalTV (12 juni 2014). NLziet start op 1 juli met duizenden uren content. Geraadpleegd via: www.totaaltv.nl/nieuws/16452/nlziet-start-op-1-juli-met-duizenden-uren-content.html
[11] Tweakers (27 november 2014). NPO-app voegt ondersteuning voor Chromecast toe. Geraadpleegd via: tweakers.net/nieuws/99938/npo-app-voegt-ondersteuning-voor-chromecast-toe.html
[12] TotaalTV (18 juni 2015). NPO onthult plannen nieuwe video on demand-dienst. Geraadpleegd via: www.totaaltv.nl/nieuws/20096/npo-onthult-plannen-nieuwe-video-on-demand-dienst.html
[13] NPO (juni 2015). Concessiebeleidsplan 2016-2020, p. 98-110. Geraadpleegd via: assets.www.npo.nl/uploads/media_item/media_item/97/48/NPO_Concessiebeleidsplan_2015-1434350724.pdf
[14] RadioNL (6 maart 2014). Uitrol 2e fase DAB-netwerk NPO afgerond. Geraadpleegd via: radio.nl/788829/uitrol-2e-fase-dab-netwerk-npo-afgerond
[15] NPO (18 juni 2015). NPO wil televisie in vol HD via de ether. Geraadpleegd via: www.npo.nl/overnpo/pers/npo-wil-televisie-in-vol-hd-via-de-ether
[16] NPO (mei 2015). Terugblik 2014, p. 22. Geraadpleegd via: assets.www.npo.nl/uploads/media_item/media_item/96/42/NPO_Terugblik_2014-1433416582.pdf
[17] IPTV = Internet Protocol TV, dus televisie via internet.
[18] TotaalTV (16 april 2015). NPO verbetert DAB+ ontvangst. Geraadpleegd via: www.totaaltv.nl/nieuws/19626/npo-verbetert-dab+-ontvangst.html
[19] Adformatie (24 november 2014). Champions League voetbal weg bij NOS. Geraadpleegd via: www.adformatie.nl/nieuws/champions-league-voetbal-weg-bij-nos
[20] AD.nl (29 juni 2015). NOS: Verkoop tv-rechten Spelen een ‘enorme dreun’. Geraadpleegd via: www.ad.nl/ad/nl/1021/Meer-sport/article/detail/4090793/2015/06/29/NOS-Verkoop-tv-rechten-Spelen-een-enorme-dreun.dhtml
[21] Ster (1 juni 2015). Jaarrekening 2014, p. 6. Geraadpleegd via: http://jaarverslag2014.ster.nl/pdf/ster_jaarrekening_2014.pdf
[22] Commissariaat voor de Media (22 september 2014). Prijs programmagegevens NPO vastgesteld voor 2014-2015. Geraadpleegd via: www.cvdm.nl/nieuws/prijs-programmagegevens-npo-vastgesteld-voor-2014-2015/

Deel deze pagina