NPO in 2012

In 2012 wordt verder invulling gegeven aan de opgelegde bezuinigingsopdracht van 200 miljoen euro die ook formeel beslag krijgt in een wetswijziging die door de Kamer wordt aangenomen. De betrokken omroepen AVRO, TROS, NCRV, KRO, VARA en BNN werken gestaag door aan het fusieproces waarbij (nieuwe) huisvesting een belangrijk aandachtspunt is. Naast de Wereldomroep zullen ook de kerkgenootschappen en de genootschappen op geestelijke grondslag (de zogeheten 2.42-omroepen, genoemd naar het gelijknamige artikel in de Mediawet 2008) per 2016 als zelfstandige media-instellingen uit het landelijke publieke bestel verdwijnen. Het schrappen van de 2.42 omroepen moet een jaarlijkse besparing van 14 miljoen euro opleveren.

 

NPO

 

Organisatorische wijzigingen

Uit het op 29 oktober 2012 gepresenteerde regeerakkoord tussen VVD en PvdA blijkt dat de landelijke publieke omroep 100 miljoen euro extra moet inleveren. De nieuwe coalitie heeft al 55 miljoen ingevuld: de samenwerking met de regionale omroepen moet de grootste besparing van 25 miljoen euro opleveren. Het afblazen van de fusie van de mediafondsen moet 16 miljoen uitsparen en 14 miljoen wordt gekort op het budget van de kerkelijke of levensbeschouwelijke omroepen die als zelfstandige omroeporganisaties worden opgeheven. Per 2016 komt hiermee een einde aan het systeem met vertegenwoordigers van de religieuze en geestelijke hoofdstromingen in het bestel. Wel is in de plannen verzekerd dat levensbeschouwing een taak blijft van de publieke omroep zodat de omroepverenigingen en de NTR die verantwoordelijkheid op zich moeten nemen.

Het restant van 45 miljoen euro kan (deels) worden ingevuld door de publieke omroepen meer extra eigen inkomsten te laten genereren. Ook zouden ze kunnen bezuinigen op uitgaven voor ledenwerving. Het kabinet is voornemens een systeem met A- en B-licenties in te voeren, ter vervanging van de koppeling tussen ledenaantallen en budgetten. Volgens het regeerakkoord blijft de openheid van het bestel gegarandeerd: nieuwe omroepen kunnen blijven toetreden.

Deze bezuiniging, een zogeheten ‘aanvullende taakstelling’ komt boven op de reeds door het kabinet Rutte I opgelegde bezuinigingsopdracht van 50 miljoen euro in 2013, oplopend tot 200 miljoen euro structureel in 2015. Het totale mediabudget in 2013 komt op bijna 892 miljoen euro. Binnen en buiten de publieke omroep gaan geluiden op dat met name de extra bezuinigingsopdracht van 100 miljoen euro zijn weerslag op de kwaliteit van programma’s zal hebben.

Vanaf 2013 ontbreekt in de mediabegroting een reservering voor de Wereldomroep, die per 1 januari 2013 onder het ministerie van Buitenlandse Zaken valt. Onder dat departement richt de Wereldomroep zich voortaan uitsluitend op het bieden van ‘betrouwbare en onafhankelijke informatie aan mensen in landen zonder vrije pers’. In 2013 wil de Wereldomroep zijn activiteiten concentreren in landen en regio’s als China, Cuba en Venezuela, Afrika en de Arabische wereld. De andere traditionele taken van de Wereldomroep, zoals het informeren van Nederlanders in het buitenland en ‘het scheppen van een realistisch beeld van Nederland voor een wereldwijd publiek’, behoren daarmee tot het verleden. De Nederlandstalige radio-uitzendingen worden, na een tijdperk van 65 jaar, op 11 mei 2013 beëindigd. De Indonesische uitzendingen gaan per 1 juli 2013 uit de lucht.

Op de mediabegroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wordt hiermee circa 46 miljoen euro bezuinigd. Het resterende budget van circa 13 miljoen euro voor de RNW wordt per 1 januari 2013 overgeheveld naar het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De televisieuitzendingen van de Wereldomroep blijven wel bestaan, deze worden als aanbodkanaal ondergebracht bij de NPO. Onder de naam BVN TV (het Beste van Vlaanderen en Nederland) wordt een selectie van de Nederlandse en Vlaamse publieke omroep aangeboden voor Nederlanders en Vlamingen in het buitenland.

In 2011 werd aangekondigd dat het aantal leden in de raad van bestuur van de NPO wordt teruggedrongen van drie naar twee (en in de raad van toezicht van zeven naar vijf). Per 1 januari 2012 wordt Shula Rijxman benoemd als lid en Henk Hagoort wordt in oktober 2012 herbenoemd tot voorzitter voor de periode van mei 2013 tot mei 2018. Ruurd Bierman verlaat de raad van bestuur per 1 oktober 2012.

 

Stopgezette activiteiten en deelnemingen

Zoals aangekondigd in de Meerjarenbegroting 2012-2016, en eerder ook in het Concessiebeleidsplan 2010-2016, wordt gesneden in het aantal websites, digitale themakanalen en audio webkanalen. Het Commissariaat voor de Media bevestigt in haar advies van mei 2012[1] over de naleving van de prestatieafspraken door de NPO, dat de NPO het aantal websites ruimschoots heeft gehalveerd. Dat is een forsere reductie dan de door de (toenmalige) minister opgelegde taakstelling van 35 procent van 1.074 websites.[2] De digitale themakanalen Consumenten24, Spirit24, Geschiedenis24 en Sterren24 staken hun uitzendingen via de digitale televisieplatforms in april en september 2012. Daarmee zijn er van de twaalf oorspronkelijke kanalen nog acht over. De content van de opgeheven kanalen blijft wel via internet beschikbaar. Met het stopzetten van diverse kanalen van Radio 2, 3 FM en FunX wordt het aantal webkanalen audio teruggebracht tot 40 in totaal.

In juni 2012 komt er nieuwe cookiewetgeving die het verplicht stelt toestemming te vragen voor analytische cookies. Naar aanleiding daarvan besluit de NPO tot het opzetten van een zogeheten ‘cookiemuur’. De analytische cookies zijn volgens de NPO essentieel bij het meten en wettelijk verantwoorden van publieksbereik. De cookiemuur roept irritaties op bij de gebruikers en krijgt ook van OPTA en het CBP stevige kritiek. De NPO heeft begrip voor de klachten maar zegt niet anders te kunnen. Als de minister van EZ een klein jaar later een versoepeling van de cookiewetgeving aankondigt, laat de NPO weten de cookiemuur aan te zullen passen. 

 

Nieuwe activiteiten en deelnemingen

Medio mei 2012 tekenen de lokale omroepen van de vier grote steden samen met de NPO een overeenkomst om de toekomst van FunX na 2012 zeker te stellen. FunX wordt geïncorporeerd binnen de publieke omroep en de omroepverenigingen BNN, AVRO, KRO en VPRO gaan samen met de NTR bijdragen aan de programmering. Voor de productie van de landelijke en lokale programmering is de nieuwe Stichting FunX opgericht waarin alle partijen participeren. De lokale uitzendingen van FunX (Stichting G4 Radio/FunX BV) vallen niet onder de NPO. Twee themakanalen van FunX worden geschrapt. De bijdrage van de NPO aan FunX is 3,2 miljoen euro op jaarbasis: een substantiële verhoging ten opzichte van 2011, toen de NPO-subsidie 1,75 miljoen euro bedroeg. De gemeenten Den Haag, Rotterdam en Utrecht betalen voor 2013 in totaal 142.000 euro ten behoeve van de lokale edities.

In januari 2012 neemt de AVRO de commerciële internetzender KX Radio over die bij 3 FM wordt ondergebracht als themakanaal. KX Culture wordt ondergebracht bij het themakanaal Puur AVRO van Radio 2.

Op 1 juli 2012 nemen de omroepvereniging AVRO, de regionale publieke omroep RTV Noord Holland en dagblad Het Parool (van De Persgroep) via Stichting Nieuw Amsterdams Bereik de activiteiten over van AT5. Deze gaat door in het nieuwe productiebedrijf Amstel Televisie Vijf. De gemeente Amsterdam belooft daarbij 10 jaar lang jaarlijks 2,8 miljoen euro bij te dragen. AT5 als kanaal blijft onder verantwoording vallen van de publieke lokale omroepkoepel Publieke Omroep Amsterdam. In juni 2013 komt in het nieuws dat het Commissariaat voor de Media de fusie tussen RTV Noord-Holland en de Amsterdamse zender AT5 zou afwijzen. Het gaat hierbij echter om een negatief oordeel over drie nevenactiviteiten in het kader van de samenwerking. De door het Commissariaat afgekeurde nevenactiviteiten betreffen het verzorgen van reclameverkoop en externe producties, het verzorgen van zakelijk management en ondersteunende diensten en het beschikbaar stellen van productie, opname- en uitzendfaciliteiten ten behoeve van Amstel Televisie Vijf BV dat de uitzendingen van AT5 verzorgt. Het Commissariaat kan voor deze nevenactiviteiten geen toestemming verlenen omdat deze onvoldoende relatie hebben met de hoofdtaak van RTV Noord-Holland, namelijk het verzorgen van media-aanbod.

Tijdens de nieuwjaarsreceptie begin 2013 laat Hagoort weten dat de publieke omroep voortaan vijf prioriteiten centraal wil stellen in de programmering: journalistiek, Nederlandstalig drama & documentaire, kinderprogramma’s, kennis & cultuur en evenementen. De NPO wil met deze vijf prioriteiten zijn impact veiligstellen, ook in tijden van zware bezuinigingen. Voorts kondigt hij in maart aan dat in de toekomst alle televisiekanalen, radiozenders en websites van de publieke omroep onder de naam NPO worden aangeboden. Met één sterke naam op radio, tv en internet wil de NPO zijn herkenbaarheid vergroten en beter tegenwicht kunnen bieden aan internationale mediamerken als Youtube, Google en Apple.

 

Financiële positie

Het in 2012 aan de Stichting NPO toegekende budget bedraagt 777 miljoen euro (inclusief technische faciliteiten voor de uitzendingen en CoBo).[3] Een deel van de publieke financiering wordt gedragen door de inkomsten van Stichting Ether Reclame (Ster) die worden afgedragen aan het ministerie van OCW. De Ster-inkomsten worden voor 2012 geraamd op 193 miljoen euro, vergelijkbaar met de raming van niet-evenementen jaar 2011. In zowel 2011 als 2012 valt het nettoresultaat van de Ster hoger uit dan de raming met respectievelijk 208,7 en 210,2 miljoen euro.

Het budget van de NPO voor 2012 is circa 1,8 miljoen euro lager dan voor 2011. Het accres, de jaarlijkse prijscompensatie op het mediabudget, van circa 15,5 miljoen euro (2 procent) wordt toegevoegd aan de Algemene Media Reserve waaruit de frictiekosten voor de reorganisaties worden gefinancierd. Dit is de eerste maatregel voordat in 2013 de formele bezuinigingskorting wordt toegepast.

Voor 2013 heeft de minister van OCW een budget van 790,4 miljoen euro toegekend aan de NPO.[4] Hiervan is 773,4 miljoen euro bestemd voor de landelijke omroep (inclusief technische faciliteiten voor de uitzendingen (voorheen: NOB) en CoBo). Daarnaast ontvangt de NPO 1,4 miljoen euro voor de Stichting Beste van Vlaanderen en Nederland (BVN) die voorheen gedeeltelijk uit het budget van de Wereldomroep werd gefinancierd. In het toegekende budget zit tevens een bijdrage van 0,3 miljoen euro ten behoeve van de Caribische mediavoorziening. Tot slot is het budget geïndexeerd met 2 procent wat resulteert in een accres van 15,3 miljoen euro.

 

[1] Commissariaat voor de Media (31 mei 2012). Brief inzake verificatie naleving prestatieovereenkomst NPO 2011.
[2] Ministerie van OCW (17 juni 2011). Kamerbrief Uitwerking regeerakkoord onderdeel media.
[3] Ministerie van OCW (25 november 2011). Kamerbief Mediabegroting 2012.
[4] Ministerie van OCW (27 november 2012). Kamerbief Mediabegroting 2013.

Deel deze pagina