NPO in 2008

Nieuwe activiteiten en deelnemingen: meer mobiel en narrowcasting

De nieuwe mediastrategie van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO) heeft als speerpunten digitale themakanalen, narrowcasting en mobiele diensten. In 2008 wordt een speciale applicatie voor de mobiele telefoon ontwikkeld waarmee in de zomer onder meer live streams van de Olympische Spelen konden worden bekeken. Vaste rubrieken die met deze zogeheten client kunnen worden bekeken zijn NOS Nieuws en Sport. Vanaf 17 december 2008 is Uitzending Gemist in navolging van digitale/interactieve televisie en internet, ook op de mobiel te zien. Op het vlak van narrowcasting start de NPO in 2008 met een proefproject waarbij NOS Nieuws en Sport te zien zijn op schermen in filialen van Bruna, AKO en postkantoren. In 2008 heeft de NPO met Nederland 1 HD geëxperimenteerd met uitzendingen in Hoge Definitie (HD). De NPO heeft het voornemen voor het einde van 2009 met Nederland 1, 2 en 3 in HD te komen. Slechts een klein deel van de uitzendingen van Nederland 1, 2 en 3 zal bij de start in HD zijn.

 

Organisatorische wijzigingen: splitsing NPO en NOS

In juni 2008 treedt Henk Hagoort aan als nieuwe voorzitter van de raad van bestuur van de NPO. Hij volgt Harm Bruins Slot op die na vijf jaar heeft besloten zijn functie neer te leggen. Hagoort is met instemming van de minister van OCW benoemd door de raad van toezicht van de NPO. Hagoort was voorheen de algemeen directeur van de Evangelische Omroep. Ruurd Bierman en Cees Vis worden in de raad van bestuur voor nog eens vijf jaar herbenoemd.

In 2008 wordt regelmatig de term ‘drie keer de Volkskrant’ gebruikt om tot uitdrukking te brengen dat de actualiteitenrubrieken van de NPO te weinig van elkaar verschillen. Dit deed ook Henk Hagoort die liet weten dat de actualiteitenrubrieken hoofdredactioneel dienen samen te gaan werken in een vooravond-, avond- en late avondblok, ofwel zich beter moeten onderscheiden van elkaar. Eerder dat jaar werd een onderzoek naar de politieke kleuring van de NPO (en met name haar nieuws en duiding) door de raad van bestuur van de NPO afgeblazen.In de politiek vindt bij de behandeling van mediawetswijzigingen discussie plaats waarbij in de Tweede Kamer wordt uitgesproken dat omroepverenigingen hun eigen kleur moeten kunnen brengen in actualiteitenrubrieken.

In januari 2008 start de uit onafhankelijke deskundigen samengestelde visitatiecommissie zijn werkzaamheden om een oordeel te vellen over de prestaties van de publieke omroep. De commissie staat onder voorzitterschap van mevrouw Brouwer-Korf, tot 1 januari 2008 burgemeestervan de gemeente Utrecht. De bevindingen en aanbevelingen zijn op 22 april 2009 gerapporteerd aan de raad van toezicht van de NPO. De meest kritische kanttekeningen maakte de visitatiecommissie bij de prestaties van omroep Llink. Volgens de commissie heeft de aspirantomroep ondoelmatig gewerkt, was zij te weinig onderscheidend en onvoldoende verankerd in de Nederlandse samenleving.

Tot en met 2008 maakten de NPO en de programmaorganisatie NOS (in het publieke bestel verantwoordelijk voor de nieuws- en sportprogrammering) deel uit van één stichting, de Nederlandse Omroep Stichting (NOS). Per 1 januari 2009 is die stichting gesplitst in Stichting NOS en NPO. Dit houdt in dat de NOS is ‘losgeknipt’ van het bestuurlijke deel, de NPO. In 2009 heeft de Stichting NOS nog een tijdelijke status. Na aanpassing van de Mediawet, per 1 januari 2010, krijgt de Stichting NOS een definitieve status. Dan zal de Nederlandse Omroep Stichting officieel de naam Stichting Nederlandse Publieke Omroep verkrijgen. De raad van bestuur van de NPO vormt de raad van toezicht van de Stichting NOS.

Tijdens de behandeling van een wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet neemt de Tweede Kamer in maart 2009 een amendement aan waardoor de publieke omroepconcessie vast komt te liggen tot 2020. De concessieperiode van de tot Stichting Nederlandse Publieke Omroep om te dopen Nederlandse Omroep Stichting is in dat amendement op tien jaar gezet waar Minister Plasterk niet verder wilde gaan dan vijf jaar. In de huidige Mediawet bedroeg deze tien jaar en loopt deze op 1 september 2010 af. Het door D66’er Boris van der Ham en SP’er Jasper van Dijk ingediende voorstel om omroepverenigingen met een ‘gele’ en ‘rode’ kaart het publieke bestel uit te kunnen gooien, is eveneens aangenomen. De visitatiecommissie die eens in de vijf jaar de omroepverenigingen en educatieve media-instellingen evalueert, kan besluiten dat een bepaalde omroepvereniging ‘onvoldoende heeft bijgedragen aan de uitvoering van de publieke mediaopdracht’. Bij een ‘onvoldoende’ moet na twee jaar opnieuw een evaluatie plaatsvinden, waarna de minister een besluit tot intrekking van de erkenning kan nemen. Voor dat besluit moet de minister wel de adviezen van de Raad voor Cultuur, het Commissariaat voor de Media en de Nederlandse Publieke Omroep inwinnen. Als er een intrekkingbesluit komt, duurt het maximaal nog een jaar voordat deze geëffectueerd wordt. Op deze wijze kan het nog drie jaar duren na een negatief advies voordat een slecht functionerende omroepvereniging uit het bestel wordt gezet.

 

Stopgezette activiteiten en deelnemingen: themazenders geschrapt

In het voorjaar van 2008 worden de resultaten bekend van een onderzoek naar bekendheid en bereik van de dan nog 17 themakanalen van de NPO. Volgens het onderzoek van bureau Synovate (voorheen: Interview-NSS) hebben de themakanalen Humor TV24, Consumenten 24, Journaal 24 en Sterren.nl het grootste maandbereik. In het voorjaar wordt bekend dat de NPO het aantal themazenders wil terugbrengen. Omdat de effectiviteit en efficiency bij 17 kanalen te laag wordt geacht, moet er volgens de NPO een keuze gemaakt worden tussen de

kanalen die elk een budget hebben van tussen de half miljoen en 1,3 miljoen euro. Als criterium hanteert de NPO dat de themakanalen relevante onderwerpen en toegevoegde waarde moeten hebben. Ook overlap in inhoud kan een reden zijn om een themakanaal te schrappen. Met ingang van 2009 verdwijnen vijf publieke themazenders die op de digitale kabel worden doorgegeven: de evangelische zender Omega TV (EO), de educatieve zender Nederland E (RVUTeleac/ NOT), Dier en Natuur TV (AVRO) en de alternatieve muziekkanalen 3VOOR12 Central en 3VOOR12 On Stage (VPRO). Een deel van de programma’s wordt ondergebracht bij de 12 overige themakanalen en 3VOOR12 gaat on demand bij de VPRO op internet verder. De beoordeling van het nieuwe model themakanalen is onderdeel van besluitvorming door minister Plasterk. Over vermeende ‘oneerlijke’ concurrentie tussen commerciële en publieke omroepen wordt vooralsnog tevergeefs een aantal procedures gevoerd door commerciële omroepen. Op 21 april 2009 keurt minister Plasterk nieuwe aanvragen voor themakanalen goed. Sport24 (op het kanaal van Politiek24) en Familie24/Z@ppelin24 kunnen daarmee van start gaan. Ook een pakket van 12 nieuwe radiothemakanalen kan nu via de kabel, satelliet en IPTV-infrastructuren worden aangeboden. Deze kanalen zijn meestal een thematisering van muziek van Radio 2, 3FM, 4, 5 en 6.

De NPO wil een deel van de Concertzender-programmering, met name op het vlak van wereldmuziek en jazz, onderbrengen bij nieuwe thematische digitale zenders waarvoor goedkeuring is aangevraagd. In 2009 zullen nieuwe studies plaatsvinden naar de toekomst van de Concertzender. De in 1982 opgerichte Concertzender maakt sinds 1998 onderdeel van het publieke landelijke bestel uit.

 

Financiële positie: meer reclame-inkomsten in 2008 maar somber beeld voor toekomst

In 2008 bedroeg het totale budget van de NPO 738,5 miljoen euro. Daarin was 50 miljoen euro extra opgenomen voor programmaversterking. Ondanks de economische crisis die in het najaar inzette zijn de Ster-inkomsten gestegen tot 200 miljoen euro. In de laatste meerjarenbegroting schetst de NPO een somberder beeld voor de periode vanaf 2010. De NPO verwacht in 2010 een begrotingstekort van circa 40 miljoen euro dat in 2012 kan oplopen tot 70 miljoen euro. Als redenen worden genoemd de te verwachten terugloop van de eigen bijdrage van de omroepverenigingen aan de programmering door het afkalven van hun reserves, het afschaffen van de overheidsbijdragen aan omroepproducties en een mogelijke daling van de opbrengst uit programmabladen.

Deel deze pagina