Diversiteit van televisiepakketten (2014)

Nieuwe wetgeving, die voortkomt uit voortgaande ontwikkelingen in technologie, leidt tot veranderingen in het televisielandschap en het televisiezenderaanbod. Hoe divers is het huidige aanbod van televisieprogrammakanalen in de RTV-pakketten van de grote pakketaanbieders? Samengevat luidt het antwoord op deze vraag als volgt.

Zeven maatschappijen hebben meer dan 100.000 abonnees; zij bieden via twaalf aanbieders tezamen 149 pakketten aan, waarvan zestien digitale standaard- en vijf analoge standaardpakketten. Met name het uitgebreide assortiment van plus- en betaalzenderpakketten, die met thematische televisiezenders elk een eigen doelgroep bedienen, laat zien hoe groot het aanbod tegenwoordig is.

Het digitale standaardpakket is met gemiddeld 43 zenders een stuk omvangrijker dan het analoge pakket, dat gemiddeld 29 zenders telt. Van deze 43 zenders worden gemiddeld dertig ook in een digitaal standaardpakket van een andere aanbieder aangeboden, waarmee digitale pakketten zich meer van elkaar onderscheiden dan de analoge. Dat de samenstelling van de standaardpakketten in het geval van digitale doorgifte sterker verschilt, blijkt ook uit de vertegenwoordiging van de verschillende genres waarin de televisiezenders zijn geclassificeerd: gemiddeld bevat een digitaal standaardpakket twaalf verschillende genres en een analoog standaardpakket bijna negen. De grotere bandbreedte biedt de aanbieders van digitale pakketten niet alleen de mogelijkheid om meer zenders in het pakket op te nemen, maar ook om voor meer zendergenres te kiezen.

De diversiteit verschilt flink tussen de aanbieders en neemt over het algemeen toe wanneer een pakketaanbieder meer zenders doorgeeft. De diversiteit neemt nog verder toe wanneer een zogenoemd pluspakket bovenop het standaardpakket wordt afgenomen: gemiddeld bevat de combinatie van een digitaal standaardpakket en een pluspakket bijna vijftien verschillende genres. Ook de pluspakketten van de verschillende aanbieders variëren behoorlijk. Geconcludeerd kan worden dat de consument duidelijk iets te kiezen heeft en dat het digitale aanbod veel meer diversiteit biedt dan het analoge. Toch is ook gebleken dat over de jaren de gemiddelde diversiteit van de pakketten iets is afgenomen ten opzichte van 2011, voornamelijk doordat in verhouding meer algemene zenders worden aangeboden. Nu er met het verdwijnen van de programmaraden in 2014 een nieuwe situatie is ontstaan, leven er vragen en zorgen in de Tweede Kamer over de gevolgen daarvan voor de diversiteit van aangeboden televisiepakketten. Het gaat daarbij niet alleen om de diversiteit van genres binnen een pakket, maar ook om de diversiteit binnen een genre, zoals het aanbod van kleine zenders. Om te zien of die zorgen terecht zijn en wat de gevolgen van de wetswijziging zijn voor de diversiteit op verschillende niveaus, is vervolgonderzoek in 2015 noodzakelijk.

Hieronder worden de resultaten van de analyse van 2014 uitgebreider besproken. Daarbij ligt de focus op de diversiteit van de standaardpakketten, maar wordt ook aandacht besteed aan een vergelijking tussen de aanbieders en het aanbod in pluspakketten.

Pakketaanbieders

In 2013 is in de Mediamonitor het televisieaanbod in RTV-pakketten in 2011 gepresenteerd. In navolging hiervan worden in dit hoofdstuk de inhoud en diversiteit van aangeboden televisiepakketten in 2014 nader onderzocht. Dit onderzoek kent een aangepaste opzet en uitvoering en wordt dan ook beschouwd als een nulmeting waarmee toekomstig onderzoek kan worden vergeleken.[1]

Voor dit onderzoek is gekeken naar de samenstelling en diversiteit van analoge en digitale televisiepakketten, die naar ten minste 100.000 abonnees in Nederland worden verspreid. Van zeven pakketaanbieders, zoals CAIW, KPN en M7, is het aanbod per distributienetwerk samengevat, wat resulteert in twaalf dochterondernemingen die we onder de loep zullen nemen (zie overzicht in tabel 1).[2] Dit zijn de voornaamste beheerders en/of serviceproviders van kabel-, telefoon-, glasvezel-, ether- en satellietnetwerken. In december 2013 is aan de pakketaanbieders gevraagd om de gegevens over hun verschillende televisiepakketten aan het Commissariaat door te geven. Peildatum voor deze gegevens was de stand van aangeboden televisiezenders op 1 januari 2014.9 Per aanbieder zijn vervolgens de gegevens over standaard-, plus- en themapakketten in een database geregistreerd. Pakketaanbieder KPN bestaat uit diverse kleinere ondernemingen, die via verschillende distributienetwerken televisie aanbieden. Deze merken bieden per netwerk exact hetzelfde pakket en zijn daarom per distributienetwerk gegroepeerd en vervolgens als één ‘dochteronderneming’ beschouwd: KPN-ether (Digitenne), KPN-DSL (KPN, XS4all,Telfort) en KPN-glasvezel (KPN, Telfort Glas, OnsBrabantNet, ConceptsICT, XMS, Lijbrandt, Lijbrandt Telecom, Tweak). Pakketaanbieder CAIW biedt in drie verschillende regio’s televisiepakketten aan die net niet helemaal hetzelfde zijn. Deze zijn daarom apart (CAIW, CAIW/Albrandswaard en CAIW/Cogas) én per distributienetwerk gegroepeerd. De gegevens zijn ook op deze manier door de pakketaanbieders aan de Mediamonitor opgegeven.

Een standaardpakket is het goedkoopste pakket met programmakanalen dat van een aanbieder moet worden afgenomen om tv te kunnen kijken. Onder pluspakketten worden de pakketten verstaan die tegen een aanvullende vergoeding, bovenop de prijs van het standaardpakket, worden doorgegeven. Themapakketten tenslotte betreffen de pakketten met abonneezenders, zoals Fox Sports Eredivisie of Film1.

De twaalf onderzochte pakketaanbieders bieden via vijf verschillende distributienetwerken samen 149 televisiepakketten aan (tabel 1). Hiervan is 3 procent een analoog standaardpakket, 11 procent een digitaal standaardpakket, 41 procent een pluspakket en 45 procent een thema- oftewel betaalzenderpakket. De analoge pakketten zijn alleen standaardpakketten en worden door vijf pakketaanbieders aangeboden: UPC, Ziggo, Delta, KPN (glasvezel) en CAIW/Cogas. UPC en Ziggo bieden de analoge pakketten echter alleen als aanvullende dienst bij een digitaal pakket en niet als zelfstandig pakket. Alle pakketaanbieders bieden (ook) een digitaal standaardpakket en maken gebruik van alle beschikbare netwerken. De pakketten van CAIW, Delta, Tele2, UPC en Ziggo worden verspreid via de kabel en een glasvezelnetwerk. M7/Online wordt verspreid via de ether. Tele2 en KPN maken naast glasvezel ook gebruik van DSL en de ether. Het aanbod van M7/CanalDigitaal, dat wordt verspreid via de satelliet, is in dit onderzoek alleen weergegeven in de overzichten van de soorten pakketten van pakketaanbieders (tabellen 1 en 2)

Tabel 1. Pakketten per distributeur

Pakketaanbieder Distributietechniek Digitaal standaard Analoog standaard Pluspakketten Betaalzender pakketten Totaal
1 1 CAIW kabel 1 9 5 15
glasvezel 1 2 3
2 Albrandswaard kabel 1 1 5 7
glasvezel 1 8 9
3 Cogas kabel 1 1 2
2 4 Delta kabel 1 1 2 8 12
3 5 KPN Digitenne ether 1 1 2
6 XS4all/Telfort DSL 1 8 6 15
7 Telfort Glas, XMS, OnsBrabantNet, Tweak, ConceptsICT, Lijbrandt glasvezel 1 1 8 6 16
4 8 M7 CanalDigitaal satelliet 1 5 7 13
9 Online ether 1 1 1 3
5 10 Tele2 DSL 1 2 6 9
glasvezel 1 1 6 8
ether 1 1
6 11 UPC kabel 1 1 8 9 19
7 12 Ziggo kabel 1 1 6 7 15
Totaal 16 5 61 67 149

De voornaamste speler op het glasvezelnetwerk is KPN, dat zijn pakketten aanbiedt via verschillende (kleinere) serviceproviders. CAIW, CAIW/Albrandswaard en Tele2 bieden ook televisiepakketten aan via het glasvezelnetwerk, maar beduidend minder pluspakketten. UPC, Ziggo en CAIW zijn de kabelexploitanten met de meeste pakketten. Hoewel zij concurrentie ondervinden van telecombedrijven als Tele2, M7/Online en KPN, die via het telefoonnetwerk of de ether televisiepakketten distribueren, bieden de kabelexploitanten nog altijd ruim meer aanvullende pakketten aan dan deze nieuwkomers en dan de meeste glasvezelaanbieders.

M7/CanalDigitaal is in Nederland de enige aanbieder van digitale televisiepakketten op satelliet. Anders dan bij de overige distributienetwerken kan de consument via de satelliet gratis honderden (internationale) televisieprogrammakanalen ontvangen, mits hij of zij een satellietschotel met ontvanger heeft geïnstalleerd. Voor deze free-to-airzenders is dus geen tussenkomst van een operator als M7/CanalDigitaal nodig. Maar er zijn ook veel televisieprogrammakanalen die niet gratis via satelliet worden verspreid, zoals die van de Nederlandse publieke omroep en commerciële media-instellingen. Om deze te kunnen ontvangen, is naast een satellietschotel met ontvanger ook een (ingebouwde) decoder en een smartcard met abonnement nodig om het signaal te decoderen. Zo’n smartcard kan bijvoorbeeld bij M7/ CanalDigitaal worden besteld. Vaak bieden pakketaanbieders ook complete sets (schotel, decoder en smartcard met abonnement) als pakket aan; zo ook CanalDigitaal. Voor de vergelijking met de andere pakketaanbieders zijn voor het overzicht in tabel 3 alleen de zenders meegerekend die door M7/CanalDigitaal worden gedecodeerd en in verschillende pakketten worden aangeboden. Omdat door de grote hoeveelheid free-to-airzenders de diversiteit van het satellietaanbod enorm is, ook zonder tussenkomst van M7/CanalDigitaal, is deze aanbieder vanaf de volgende paragraaf buiten beschouwing gelaten.

Tabel 2. Betaalzenderpakketten

Pakketaanbieder

Distributietechniek Sport1 Fox sport Film1 HBO Combi’s* Man-X Totaal
CAIW kabel 1 3 1 5
CAIW/Albr. kabel 1 3 1 5
Delta kabel 1 3 1 1 2 8
KPN ether 1 1
KPN DSL 1 3 1 1 6
KPN glasvezel 1 3 1 1 6
M7/CanalDigitaal satteliet 2 1 1 2 1 7
M7/Online ether 1 1
Tele2 DSL 1 3 1 1 6
glasvezel 1 3 1 1 6
UPC kabel 1 2 1 1 4 9
Ziggo kabel 1 3 1 1 1 7
Totaal 9 30 10 8 9 1 67

* Gecombineerde pakketten waarbij je bijvoorbeeld Sport1 en Fox sport krijgt, of Sport1 en Film1, etc.

Bovenop het standaardpakket wordt in de pluspakketten, tegen een aanvullende vergoeding, meestal een selectie extra digitale zenders geboden. Deze pluspakketten verschillen dan ook flink tussen de pakketaanbieders en variëren van ‘algemeen’ aanvullende pakketten met vaak tientallen extra zenders tot zeer specifieke pakketten met bijvoorbeeld vier of vijf uitsluitend Turkse, Hindi of erotische zenders. In de betaalzenderpakketten worden extra digitale zenders doorgegeven van abonnementaanbieders als Fox, HBO en Film1. Zo kun je bij alle pakketaanbieders een Fox Sports Eredivisie-abonnement afnemen en bij de meesten ook een Sport1- en Film1-abonnement. HBO, een Amerikaans betaalkabeltelevisienetwerk waarop voornamelijk zelfgeproduceerde series worden uitgezonden, is tegenwoordig ook in Nederland bij veel televisieaanbieders te zien. Deze betaalzenderpakketten zijn in de rest van het hoofdstuk buiten beschouwing gelaten, omdat pakketaanbieders over de inhoud van deze pakketten niet of nauwelijks zeggenschap hebben. Ze kunnen ervoor kiezen een pakket wel of niet aan te bieden, maar hebben geen invloed op de diversiteit ervan.

Tabel 3. Soorten (inter)nationale zenders

Frequentie Percentage
Gewone zender 220 78,0
HD-simulcast* 52 18,4
HD-stand-alone** 4 1,4
HD-simulcast maar in NL stand-alone** 6 2,1
Totaal 282 100

*Deze zenders tellen in de rest van het onderzoek niet mee.

**Deze zenders worden in de rest van het onderzoek als unieke zenders beschouwd.

In de 149 televisiepakketten van de twaalf pakketaanbieders zijn samen 282 nationale en internationale zenders opgenomen (tabel 3). [3] Zo’n 18 procent van dit aanbod bestaat uit HD-zenders, die exact dezelfde programma’s doorgeven als de ‘oorspronkelijke’ zenders, maar dan in ‘High Definition’: hogere beeldkwaliteit. Een voorbeeld van zo’n ‘HD-simulcast’-zender is Nederland 1 HD. Daarnaast zijn er zogenaamde ‘HD-stand-alone’- zenders als MyZen.tv HD, die programma’s uitsluitend in HD-format doorgeven, en een paar HD-simulcastzenders waarvan in Nederland de ‘oorspronkelijke’ zender niet is te ontvangen. Omdat in dit onderzoek de inhoudelijke diversiteit van televisiepakketten aan bod komt en niet de beeldkwaliteit van zenders, zijn voor de analyse de 52 HD-simulcastzenders buiten beschouwing gelaten. De overige HD-zenders zijn als unieke zenders meegeteld.

Standaardpakketten

In de geanalyseerde vijf analoge en vijftien digitale standaardpakketten zijn in totaal 98 unieke zenders opgenomen (HD-simulcastzenders niet meegeteld). Daarvan zitten achttien zenders in alle twintig standaardpakketten: Nederland 1, 2 en 3, RTL4, 5, 7 en 8, Net5, SBS6, Veronica, DisneyXD, Eurosport, MTV Netherlands, Nickelodeon, National Geographic, BBC1, Eén en Canvas.

Zenders en doellanden

Tabel 4. Licentietype en doelland van zenders in standaardpakketten (in procenten)

Doelland Commercieel Publiek Mixed Totaal zenders
Nederland 77,6 22,4 59
Duitsland 33,3 66,7 12
Groot-Brittannië 60,0 30,0 10,0 10
Frankrijk 75,0 25,0 4
Belgisch-Vlaamse gemeenschap 100 3
Italië 66,7 33,3 3
Europa 100 2
Marokko 100 2
Polen 50,0 50,0 2
Oostenrijk 100 2
Europa 100 1
Totaal zenders (N=98) 65,3 34,7 1,0 100

Ruim de helft van de aangeboden zenders is hoofdzakelijk gericht op het Nederlandse publiek – heeft dus Nederland als doelland – en zo’n tweederde van de zenders is commercieel (tabel 4). Van de doorgegeven zenders is 12 procent hoofdzakelijk gericht op het Duitse publiek, dit betreft voornamelijk Duitse publieke zenders.

Tabel 5. Aantal zenders per type standaardpakket

Pakketaanbieder Distributietechniek Digitaal Analoog
CAIW kabel 54
glasvezel 54
CAIW/Albr kabel 48
glasvezel 48
CAIW/Cogas kabel 49 30
Delta kabel 48 28
M7/Online ether 31
KPN ether 30
DSL 50
glasvezel 59 35*
Tele2 ether 30
DSL 34
glasvezel 34
UPC kabel   29** 28*
Ziggo kabel 49 24*

*Dit betreft een schatting van het aantal zenders, op basis van acht pakketten in verschillende regio’s. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de bijlage.

**Omdat regionale/lokale zenders niet worden meegeteld, lijkt het alsof UPC niet het wettelijke minimum aantal zenders doorgeeft, maar dat is ruimschoots het geval.

Verdeeld over de verschillende distributienetwerken bevatten de pakketten een zeer wisselende hoeveelheid zenders (tabel 5). KPN biedt via het glasvezelnetwerk de meeste zenders aan, zowel in het digitale als in het analoge standaardpakket. UPC biedt de minste zenders aan in zijn digitale standaardpakket, Ziggo de minste in zijn analoge standaardpakket. Wel biedt Ziggo in het analoge standaardpakket 22 zenders vast aan, met daarnaast nog zo’n vijf à zes per regio wisselende zenders. Voor de vergelijkbaarheid zijn echter alleen de twee extra zenders meegeteld die bij een steekproef in ten minste 75 procent van de regio’s werden aangeboden.

In tabel 6 is te zien welke doellanden – de landen waarop zenders hoofdzakelijk gericht zijn – vertegenwoordigd zijn in de standaardpakketten. In totaal zijn er tien andere doellanden dan Nederland.

Tabel 6. Doelland van zenders in standaardpakketten (in procenten)

 Pakketaanbieder Distributietechniek Nederland Duitsland Groot. Brittannië Be-Vlaamse gemeens. Frankrijk Europa Italië Europa (gratis sat.) Oostenrijk Polen Marokko Totaal
digitaal CAIW kabel 61,1 9,3 11,1 5,6 5,6 1,9 1,9 1,9 1,9 100
glasvezel 61,1 9,3 11,1 5,6 5,6 1,9 1,9 1,9 1,9 100
CAIW/Albr. kabel 62,5 12,5 10,4 4,2 2,1 2,1 2,1 2,1 2,1 100
glasvezel 62,5 12,5 10,4 4,2 2,1 2,1 2,1 2,1 2,1 100
CAIW/Cogas kabel 59,2 18,4 8,2 6,1 2,0 2,0 2,0 2,0 100
M7/Online ether 80,6 9,7 6,5 3,2 100
Delta kabel 62,5 8,3 12,5 6,3 4,2 2,1 2,1 2,1 100
UPC kabel 69,0 6,9 6,9 10,3 3,4 3,4 100
Tele2 ether 80,0 10 6,7 3,3 100
DSL 67,6 8,8 8,8 8,8 2,9 2,9 100
glasvezel 67,6 8,8 8,8 8,8 2,9 2,9 100
Ziggo kabel 57,1 18,4 8,2 6,1 2 4,1 2 2 100
KPN ether 80,0 10,0 6,7 3,3 100
DSL 56,0 14,0 12,0 6,0 4,0 4,0 2,0 2,0 100
glasvezel 59,3 13,6 10,2 5,1 3,4 5,1 1,7 1,7 100
Gemiddelde digitaal 65,7 11,7 9,9 6,5 3,4 2,8 2,9 2,3 2,1 2 1,9
analoog CAIW/Cogas kabel 73,3 10 10 6,7 100
Delta kabel 71,4 10,7 3,6 7,1 3,6 3,6 100
KPN glasvezel 68,8 3,1 8,6 3,1 2 100
UPC kabel 75,0 7,1 7,1 7,1 3,6 100
Ziggo kabel 75,0 4,2 8,3 12,5 100
Gemiddelde analoog 72,7 7 7,5 7,3 3,6 3,1

Van de zenders die in de Nederlandse televisiepakketten worden aangeboden, zijn 42 gericht op andere landen. Op Duitsland en Groot-Brittannië gerichte zenders zijn in dit aanbod het meest vertegenwoordigd. Digitale pakketten zijn in vergelijking internationaal diverser dan de analoge pakketten. Toch zijn ook in de analoge pakketten zeven verschillende doellanden aangetroffen; negentien zenders die niet hoofdzakelijk op Nederland gericht zijn. In de digitale pakketten zijn tien verschillende doellanden aangetroffen, vertegenwoordigd in veertig niet op Nederland gerichte zenders. Van de digitale pakketten is dat van CAIW het meest internationaal.

Exclusief en overlappend zenderaanbod

Het voordeel van digitale pakketten boven analoge pakketten blijkt naast de beeldkwaliteit ook uit het zenderaanbod: in totaal worden 58 zenders niet analoog, maar wel digitaal aangeboden. Toch hebben sommige analoge standaardpakketten nog een paar zenders die niet in het digitale standaardpakket worden aangeboden (tabel 4.7). Bij CAIW/Cogas zijn dat de zenders TV Oranje en Schlager TV: in de analoge pakketten delen die samen een zender, terwijl ze in het digitale standaardpakket helemaal niet worden aangeboden. Deze aanbieder biedt geen pluspakketten aan. KPN heeft één zender in het analoge pakket die niet in het digitale standaardpakket zit: Animal Planet wordt in het analoge pakket op hetzelfde kanaal aangeboden als TLC, maar zit voor de digitale klanten alleen in het IPTV-pluspakket. TLC is wel in het digitale standaardpakket opgenomen. De twee unieke analoge zenders bij UPC, TV5Monde en BravaNL, zitten regelmatig in het analoge pakket, maar niet altijd; dit wisselt per regio. Ze zitten niet in het digitale standaardpakket, wel in de pluspakketten.

Tabel 7. Overlap digitale en analoge standaardpakketten

Pakketaanbieder

Distributietechniek Digitaal Analoog Overlap
CAIW/Cogas kabel 49 30 28 analoog en digitaal
2 uitsluitend analoog
21 uitsluitend digitaal
Delta kabel 48 28 28 analoog en digitaal
20 uitsluitend digitaal
KPN glasvezel 59 35 34 analoog en digitaal
1 uitsluitend analoog
25 uitsluitend digitaal
UPC kabel 29 28 26 analoog en digitaal
2 uitsluitend analoog
3 uitsluitend digitaal
Ziggo kabel 49 24 24 analoog en digitaal
25 uitsluitend digitaal

In de onderzochte standaardpakketten komen 98 (inter)nationale zenders voor, per pakket zijn dit er gemiddeld 43. De overlap bestaat uit gemiddeld dertig zenders, die in twee of meer digitale standaardpakketten worden doorgegeven. Over het algemeen is het zo dat hoe meer zenders in een pakket zitten, des te meer het aangeboden pakket zich onderscheidt van de rest. In vergelijking onderscheiden de digitale pakketten zich meer van elkaar in zenderselectie dan de analoge pakketten (tabel 8 en 9). Dit verschil is niet onlogisch, gezien de aanzienlijk grotere capaciteit van digitale ten opzichte van analoge doorgifte. UPC heeft met de andere digitale pakketten echter een overlappercentage van ruim 90 procent. Verhoudingsgewijs komen, na UPC, de zenders uit het pakket van Tele2, KPN (ether) en M7/ Online het vaakst voor in andere pakketten: rond de 84 procent van de zenders wordt niet uitsluitend door deze aanbieders verspreid. De overige aanbieders hebben zo’n 60 procent overlap met de rest: deze pakketten hebben dus wat meer ‘eigen’ zenders in het digitale basispakket.

Tabel 8. Overlap tussen digitale standaardpakketten

Pakketaanbieder

Distributietechniek CAIW kabel CAIW glasvezel CAIW/Albr. kabel CAIW/Albr. glasvezel CAIW/Cogas M7/Online Delta UPC Tele2ether Tele2 DSL Tele2 glasvezel Ziggo KPN ether KPN DSL KPN glasvezel
CAIW kabel -
glasvezel 54 -
CAIW/Albr. kabel 35 35 -
glasvezel 35 35 35 -
CAIW/Cogas kabel 35 35 33 33 -
M7/Online ether 25 25 22 22 25 -
Delta kabel 35 35 35 35 35 26 -
UPC kabel 26 26 25 25 28 24 27 -
Tele2 ether 24 24 23 23 25 29 26 24 -
DSL 30 30 27 27 30 26 31 28 26 -
glasvezel 30 30 27 27 30 26 31 28 26 34 -
Ziggo kabel 35 35 33 33 48 25 36 28 25 30 30 -
KPN ether 24 24 21 21 24 30 26 23 28 25 25 25 -
DSL 33 33 31 31 36 29 37 27 27 31 31 37 29 -
glasvezel 37 37 33 33 41 28 37 27 27 31 31 42 28 48 -
Totaal zenders 54 54 48 48 49 31 48 29 30 34 34 49 30 50 59
Gemiddelde overlap 33 33 30 30 33 26 32 26 26 29 29 33 25 33 34
Gemiddelde overlap (in procenten) 60,6 60,6 61,8 61,8 66,8 83,4 67,3 90,1 85,0 85,3 85,3 67,3 84,0 65,7 58,1

Onder meer ten gevolge van de zogenoemde ‘must carry’-regel overlapt het aanbod aan landelijke televisiezenders van de onderzochte standaardpakketten. Gemiddeld komen zo’n 25 zenders van het ene analoge pakket (dat gemiddeld bestaat uit 29 zenders) ook in een of meer concurrerende analoge pakketten voor (tabel 9). Naast de Nederlandse en Vlaamse publieke zenders betreft dit veelal de grootste op Nederland gerichte commerciële televisiezenders (SBS6, Net5, RTL4, 5, 7 en 8) en de publieke zenders uit Groot-Brittannië en Duitsland. Met een overlappercentage van bijna 96 procent komen in het analoge pakket van Ziggo relatief de meeste zenders voor die ook in andere analoge pakketten worden aangeboden.

Tabel 9. Overlap tussen analoge standaardpakketten

Pakketaanbieder

Distributietechniek CAIW/Cogas Delta KPN glasvezel UPC Ziggo
CAIW/Cogas kabel -
Delta kabel 23 -
KPN glasvezel 29 27 -
UPC kabel 25 25 27 -
Ziggo kabel 22 22 24 24 -
Totaal zenders 30 28 35 28 24
Gemiddelde overlap (aantal zenders) 24,8 24,3 26,3 25,3 23,0
Gemiddelde overlap (in procenten) 82,5 86,6 76,6 90,2 95,8

Doorgifte regionale en lokale zenders

Een lokale publieke zender wordt nog niet in alle digitale standaardpakketten doorgegeven. Een regionale publieke zender wel; veel pakketten bieden zelfs (bijna) alle regionale publieke zenders aan. Voor de aangeslotene betekent dit een aanzienlijke uitbreiding van het aanbod in vergelijking met de analoge doorgifte van enkel de regionale publieke zender uit de eigen provincie.

Diversiteit van genres

Tot slot worden de genres van de diverse programmakanalen geanalyseerd om de diversiteit van de standaardpakketten in kaart te brengen. [4] In totaal zijn er zeventien genres vertegenwoordigd in de standaardpakketten (tabel 10). Algemene zenders, muziekzenders en amusementszenders zijn er het meest. Bij de overige genres gaat het slechts om enkele televisiezenders.

Tabel 10. Overzicht genres

Aantal zenders
Algemeen 21
Muziek 15
Amusement 13
Internationaal 9
Kinderen 7
Nieuws 6
Documentaire 5
Fictie 4
18+ 3
Leefstijl/vrije tijd 3
Cultureel/educatie 2
Film 2
Minderheden 2
Religie 2
Sport 2
Overige (myZen.tv) 1
Reizen 1
Totaal 98

Een digitaal standaardpakket kent gemiddeld twaalf genres (tabel 11a), dat is drie genres meer dan een analoog standaardpakket. Van de in totaal zeventien genres uit de digitale standaardpakketten, bieden CAIW CAIW/Albrandswaard, CAIW/Cogas en KPN (glasvezel) de meeste diversiteit, met zo’n veertien genres die in de pakketten vertegenwoordigd zijn. UPC steekt daar bij af, met maar acht genres. Het meest voorkomende genre, ‘algemeen’, betreft televisiezenders die zich op een breed publiek richten en een gevarieerd aanbod programma’s uitzenden. Feitelijk komen in één zo’n zender meerdere genres bijeen, van nieuws tot films, series, kinderprogramma’s en spelletjes, zoals we die aantreffen bij de Nederlandse en buitenlandse publieke zenders. Ook zenders die hoofdzakelijk amusement (bijvoorbeeld Net5, Comedy Central) of kindertelevisie (Z@ppelin, Nickelodeon) brengen, komen veel voor, gevolgd door zenders voor muziek (MTV, BravaNL), nieuws (Journaal 24, CNN) en documentaires (National Geographic, Animal Planet).

Tabel 11a. Genres in digitale standaardpakketten (in procenten)

Pakketaanbieder

Distributietechniek Totaal unieke zenders Totaal genres Simpson’s D
CAIW kabel 54 14 0,87
glasvezel 54 14 0,87
CAIW/Albr. kabel 48 14 0,85
glasvezel 48 14 0,85
CAIW/Cogas kabel 49 12 0,80
M7/Online ether 31 10 0,81
Delta kabel 48 13 0,83
UPC kabel 29 8 0,74
Tele2 ether 30 10 0,82
DSL 34 11 0,80
glasvezel 34 11 0,80
Ziggo kabel 49 12 0,80
KPN ether 30 10 0,81
DSL 50 13 0,84
glasvezel 59 14 0,84
Gemiddelde 43,1 12 0,82

Om de mate van diversiteit binnen een pakket statistisch uit te drukken, is gebruik gemaakt van de diversiteitsindex Simpson’s D. Bij een waarde van één zouden alle aangeboden zenders evenredig over de verschillende genres verspreid zijn en is de diversiteit optimaal. De diversiteitsscore (tabel 11b) laat zien dat het zenderaanbod over de gehele linie met 0,82 divers te noemen is. CAIW biedt de meeste diversiteit (D=0,87), UPC heeft het standaardpakket met de minste zenders en genres en ook de laagste diversiteitscore (D=0,74). Het Tele2-etherpakket biedt weliswaar ook slechts dertig zenders, maar door de goede verdeling over de tien genres is de diversiteitsscore van dit pakket redelijk hoog (D=0,82). Ook de pakketten van KPN (glasvezel) en CAIW, die de meeste zenders en genres doorgeven, hebben een flink divers aanbod.

Tabel 11b. Genres in digitale standaardpakketten (in procenten)

Pakketaanbieder

Distributietechniek Algemeen Amusement Kinderen Muziek Nieuws Documentaire Internationaal Leefstijl/vrije tijd  Fictie Sport 18+ Cultureel/educatie Reizen Minderheden Religie Film Overige (myZen.tv)
CAIW kabel 25,9 11,1 9,3 11,1 9,3 3,7 9,3 1,9 5,6 3,7 3,7 1,9 1,9 1,9
glasvezel 25,9 11,1 9,3 11,1 9,3 3,7 9,3 1,9 5,6 3,7 3,7 1,9 1,9 1,9
CAIW/Albr. kabel 31,3 14,6 8,3 4,2 10,4 8,3 4,2 2,1 2,1 4,2 4,2 2,1 2,1 2,1
glasvezel 31,3 14,6 8,3 4,2 10,4 8,3 4,2 2,1 2,1 4,2 4,2 2,1 2,1 2,1
CAIW/Cogas kabel 38,8 12,2 8,2 6,1 10,2 4,1 6,1 4,1 4,1 2,0 2,0 2,0
M7/Online ether 32,3 22,6 12,9 6,5 3,2 6,5 6,5 3,2 3,2 3,2
Delta kabel 33,3 16,7 6,3 10,4 10,4 6,3 2,1 4,2 2,1 2,1 2,1 2,1 2,1
UPC kabel 44,8 17,2 13,8 3,4 6,9 6,9 3,4 3,4
Tele2 ether 33,3 20 10,0 6,7 3,3 10,0 6,7 3,3 3,3 3,3
DSL 38,2 14,7 11,8 2,9 5,9 8,8 2,9 5,9 2,9 2,9 2,9
glasvezel 38,2 14,7 11,8 2,9 5,9 8,8 2,9 5,9 2,9 2,9 2,9
Ziggo kabel 38,8 12,2 6,1 6,1 12,2 4,1 6,1 4,1 4,1 2 2 2
KPN ether 33,3 23,3 10,0 6,7 3,3 6,7 6,7 3,3 3,3 3,3
DSL 32,0 18,0 6,0 6,0 10,0 4,0 8,0 4,0 4,0 2,0 2,0 2,0 2,0
glasvezel 30,5 13,6 6,8 15,3 8,5 3,4 6,8 3,4 3,4 1,7 1,7 1,7 1,7 1,7
Gemiddelde 33,8 15,7 9,3 6,9 8 6,2 5,6 4,2 3,5 3 2,7 2,8 2,1 2 2 2 1,9

In de analoge pakketten zijn gemiddeld 8,8 genres vertegenwoordigd (tabel 12). Het analoge pakket van KPN (glasvezel) bevat tien verschillende genres en komt daarmee het hoogst uit. Delta en UPC volgen met negen en CAIW/Cogas en Ziggo met acht. Ook hier komen de algemene zenders, die een brede groep kijkers proberen aan te spreken, het meest frequent voor, in dit geval gevolgd door amusements- en muziekzenders. De nadruk in het Ziggo-pakket lijkt te liggen op ‘algemeen’, ‘amusement’ en ‘documentaire’, terwijl KPN (glasvezel) ten opzichte van de andere pakketaanbieders meer variatie aanbiedt. Het genre ‘cultuur/educatie’ wordt alleen door KPN (glasvezel) aangeboden. De diversiteitsscore laat zien dat het zenderaanbod over de gehele linie met 0,76 redelijk divers te noemen is en dat het pakket van KPN (glasvezel) meer diversiteit biedt dan de andere analoge standaardpakketten. Ook blijkt dat de analoge pakketten gemiddeld net zo divers zijn als de digitale pakketten – en dat ze minder van elkaar verschillen.

Tabel 12. Genres in analoge standaardpakketten (in procenten)

KPN glasvezel Ziggo UPC Delta CAIW/Cogas Gemiddelde
Algemeen 37,1 45,8 42,9 42,9 43,3 42,4
Amusement 14,3 20,8 17,9 17,9 16,7 17,5
Muziek 11,4 4,2 7,1 7,1 13,3 8,6
Kinderen 5,7 8,3 10,7 7,1 10 8,4
Documentaire 8,6 12,5 7,1 10,7 6,7 9,1
Internationaal 2,9 3,6 3,6 3,4
Nieuws 8,6 4,2 3,6 3,6 3,3 4,7
Leefstijl/vrije tijd 5,7 3,6 3,6 3,3 4,1
Sport 2,9 4,2 3,6 3,6 3,3 3,5
Cultureel/educatie 2,9 2,9
Totaal 100 100 100 100 100 100
Totaal unieke zenders 35 24 28 28 30 29
Totaal genres 10 8 9 9 8 8,8
Simpson’s D 0,8 0,73 0,76 0,76 0,75 0,76

Het aantal genres dat in een analoog of digitaal standaardpakket wordt doorgegeven, is in onderstaande figuur afgezet tegen het aantal zenders waaruit het pakket bestaat. Hieruit kan worden geconcludeerd dat er een sterk positief verband bestaat tussen de omvang van het pakket en het aantal genres: het aantal genres neemt toe naarmate een pakket meer zenders bevat. Maar de denkbeeldige lijn stopt vanaf zo’n 50 zenders; nog meer zenders leidt dus niet tot een nog grotere diversiteit.

1-Zenders-versus-genres

Met name in de digitale standaardpakketten wordt een grote hoeveelheid zenders aangeboden, vaak veel meer dan het wettelijk minimum van dertig. Ook bevatten die pakketten een behoorlijk aantal genres. De gemiddelde diversiteitsscore van zowel digitale als analoge pakketten is 0,76, maar verschilt duidelijk per aanbieder. In het volgende deel worden daarom de aanvullende pluspakketten in beschouwing genomen. Daarbij staat de vraag centraal: neemt de genrediversiteit van het televisieaanbod toe – en in welke mate – wanneer men een pluspakket bovenop een standaardpakket afneemt?

Pluspakketten

De onderzochte aanbieders bieden samen 56 pluspakketten aan (zonder M7/CanalDigitaal). In deze pluspakketten zitten 200 zenders – inclusief HD-simulcast zelfs 236 – en achttien genres. In de pluspakketten worden 117 zenders aangeboden die in geen enkel standaardpakket zitten. Omdat steeds meer mensen een HD-tv bezitten en om die reden mogelijk een extra pakket nemen, is weergegeven hoeveel HD-simulcastzenders in de diverse pluspakketten zitten (tabel 13).

Tabel 13. Aantal zenders en genres in (uitsluitend) de pluspakketten

Pluspakket

Extra zenders Extra HD-simulcast Genres
Alles-in-1 Glas Compleet*** 21 23 13
Alles-in-1 Glas Standaard*** 21 23 13
B Coax 24 12
Enjoy 29 10
Erotiek 4 1
Experience 41 9
Hindi 4 3
OUTTV 2 1
Turks 10 6
Alles-in-1 Glas Compleet** 0
Alles-in-1 Glas Standaard** 0
Alles-in-1 HD Easy** 1 1
Alles-in-1 HD Lounge*** 59 3 11
Alles-in-1 HD Relax*** 56 1 11
Enjoy 32 11
Erotiek 4 1
Experience 58 10
Hindi 5 3
OUTTV 2 1
Turks 10 6
Buitenland 14 5
Plus 46 1 12
Adult 4 1
Entertainment 6 2
Hindi 6 3
IPTV HD 12 6
IPTV Plus 37 13
Kids 4 1
Natuur & Documentaire 6 2
Turks 7 4
Entertainment 5 2
Erotiek 4 1
HD Extra 11 6
Hindi 6 3
Kids 4 1
Natuur & Doc 6 2
Plus 45 14
Turks 7 5
Glasvezel TV Extra* 25 14 10
HD & programma gemist 11 3
Plus 25 10
Digitale TV Pauzeren & opnemen** 0
Digitale TV Royaal*** 79 31 18
Digitale TV Starter*** 27 12 14
Xotix 4 1
Kidszone 6 1
Turks 7 4
Arabisch 4 2
Hindi 6 4
X-MO 1 1
Erotiek 4 1
Gay Lifestyle 2 1
Hindi 6 3
Turks 9 6
TV Extra* 60 13
TV Plus* 33 12

* Deze aanbieders bieden pluspakketten waarin de zenders uit het standaardpakket (deels) zijn opgenomen. Ten behoeve van de vergelijkbaarheid zijn enkel de extra zenders opgenomen in de tabel.

** In deze pakketten worden geen extra zenders aangeboden, maar extra (technische) mogelijkheden zoals (sneller) internet, live pauzeren of opnemen.

*** Deze aanbieders bieden pluspakketten waarin de zenders uit het standaardpakket (deels) zijn opgenomen. Ten behoeve van de vergelijkbaarheid zijn enkel de extra zenders opgenomen in de tabel. Daarnaast worden bij het abonnement extra (technische) mogelijkheden zoals (sneller) internet, live pauzeren of opnemen geleverd.

In de meeste pluspakketten worden, tegen een aanvullende vergoeding, extra zenders geboden, die door de aanbieders zelf worden geselecteerd voor doorgifte. Het aanbod van pluspakketten verschilt flink tussen de pakketaanbieders. Zo bieden CAIW, CAIW/ Albrandswaard, KPN en Ziggo tot negen verschillende extra pakketten aan, terwijl bijvoorbeeld Delta twee aanvullende pakketten heeft. M7/Online biedt in zijn wat duurdere pakket geen extra zenders, maar meer technische snufjes, zoals live pauzeren en opnemen. Ook de inhoud van de pluspakketten loopt sterk uiteen, van ‘algemeen’ aanvullende pakketten met vaak tientallen extra zenders, zoals in de ‘Experience’-pakketten van CAIW en CAIW/ Albrandswaard, tot zeer specifieke pakketten met bijvoorbeeld uitsluitend Turkse, Hindi of erotische zenders.

UPC biedt in het duurste pakket de meeste genres: achttien. Zij biedt daarin ook toegang tot de meeste HD-simulcastzenders. Net als in de standaardpakketten is in de pluspakketten het genre ‘algemeen’ het meest aanwezig, gevolgd door ‘amusement’ en ‘muziek’. Het genre ‘zakelijk’ (CNBC, Bloomberg TV) komt uitsluitend in pluspakketten voor (CAIW, UPC, Ziggo).

In de kleine, gespecialiseerde pluspakketten is vaak maar één genre vertegenwoordigd, bijvoorbeeld ‘kinderen’, ‘18+’ of ‘minderheden’. Daardoor neemt de diversiteit van het totale aanbod maar minimaal toe wanneer een consument zo’n pakket extra afneemt. Om een goed beeld te krijgen van de toegevoegde waarde van pluspakketten voor de genrediversiteit van het televisieaanbod, worden hierna alleen de ‘algemene’ pluspakketten bekeken, waarin een variëteit aan zenders is opgenomen.

 2-Zenders-versus-genres

In bovenstaande figuur is het totale aantal genres afgezet tegen het totale aantal zenders. Daarbij is per aanbieder het ‘algemene’ pluspakket samengenomen met het standaardpakket.[6] Te zien is dat er een positief verband bestaat tussen de omvang van een pakket en het aantal genres. Het aantal genres neemt toe naarmate een pakket meer zenders bevat. M7/Online steekt bij de rest af, omdat deze aanbieder geen extra zenders levert in een pluspakket en het standaardpakket van M7/Online al vrij klein is in vergelijking met de rest. UPC, dat verhoudingsgewijs een erg klein digitaal standaardpakket heeft, eindigt nu wel heel hoog door het zeer uitgebreide pluspakket Royaal. Ook biedt UPC de meeste genres. Met het TV Extra-pakket van Ziggo bovenop het standaardpakket ontvangt een consument de meeste zenders.

Ten slotte wordt een laatste keer naar de diversiteitsindex Simpson’s D gekeken. Is de diversiteit van het televisieaanbod toegenomen wanneer een standaardpakket wordt gecombineerd met een ‘algemeen’ pluspakket? In tabel 14 is Simpson’s D van een standaardpakket afgezet tegen dezelfde score, maar dan berekend over de combinatie van het standaardmet een pluspakket.[7] De diversiteitsscore is voor alle aanbieders verbeterd ten opzichte van de standaardpakketten. Wel hebben CAIW en Delta ieder een pluspakket (resp. ‘Enjoy’ en ‘Buitenland’) waarin vooral veel extra algemene zenders worden aangeboden, wat een enigszins nadelig effect heeft op de diversiteitsscore van deze gecombineerde standaard- en pluspakketten. Bij de overige pakketten is de vooruitgang het grootst voor Ziggo en UPC. CAIW biedt de pakketten waarbij de hoogste score wordt bereikt: D=0,90. De gemiddelde diversiteitsscore neemt toe van 0,82 tot 0,87.

Tabel 14. Diversiteitsindex van gecombineerde versus standaardpakketten

Pakketten Standaard Totaal (standaard + plus)
Genres Simpson’s D Genres Simpson’s D
CAIW Standaard – kabel 14 0,87
Enjoy 17 0,86
Experience 16 0,9
Alles-in-1 HD Easy 14 0,87
Alles-in-1 HD Relax 16 0,90
Alles-in-1 HD Lounge 16 0,90
Standaard-glasvezel 14 0,87
Alles-in-1 Glas Standaard 14 0,87
Alles-in-1 Glas Compleet 14 0,87
CAIW/Albrandswaard Standaard- kabel 14 0,85
B pakket Coax 16 0,89
Standaard-glasvezel 14 0,85
Enjoy 16 0,85
Experience 15 0,89
Alles-in-1 Glas Standaard 14 0,87
Alles-in-1 Glas Compleet 14 0,87
CAIW/ Cogas Standaard 12 0,80
M7/ Online Standaard 10 0,81
Digitale TV Pauzeren & opnemen* 10 0,81
Delta Standaard 13 0,83
Plus 15 0,89
Buitenland 14 0,82
UPC Standaard 8 0,74
Digitale TV Starter 14 0,85
Digitale TV Royaal 18 0,89
Tele2 Standaard- ether 10 0,82
Standaard-DSL 11 0,80
Plus 12 0,85
Standaard-glasvezel 11 0,8
Glasvezel TV Extra 12 0,85
Ziggo Standaard 12 0,8
TV Plus 16 0,87
TV Extra 16 0,88
KPN Standaard-ether 10 0,81
KPN Standaard-DSL 13 0,84
Plus 16 0,89
KPN Standaard-glasvezel 14 0,84
Glas IPTV Plus 16 0,89
Gemiddelde 12 0,82 14,9 0,87

* In dit pakket zitten geen extra zenders, maar worden extra technische mogelijkheden aangeboden.

Vergelijking 2014 met 2011

Dit onderzoek is een nulmeting, waarmee toekomstig onderzoek kan worden vergeleken en waarmee veranderingen in het televisieaanbod vanaf de inwerkingtreding van de gewijzigde Mediawet kunnen worden geanalyseerd. Toch maken we, middels een korte terugblik op het eerder genoemde onderzoek van de Mediamonitor, een vergelijking tussen het televisieaanbod van eind 2011 en dat van begin 2014. Omdat de gehanteerde onderzoeksmethode in 2011 op een aantal punten afwijkt van die van het meest recente onderzoek, zijn de data aangepast. Hierdoor wijken de getoonde cijfers enigszins af van de publicatie van de Mediamonitor in februari 2013.[8] Een toelichting hierop staat in de bijlage.

In tabel 15 is te zien dat de acht pakketaanbieders nog steeds dezelfde digitale en analoge standaardpakketten aanbieden. Wel bieden CAIW en Tele2 in 2014 ook pakketten via glasvezel aan waardoor er tegenwoordig meer standaardpakketten zijn (niet in tabel 15 opgenomen). KPN heeft intussen het bedrijf Glashart Media overgenomen. Verder blijkt dat in 2014 tien pluspakketten meer worden aangeboden, maar nog veel meer betaalzenderpakketten waarin bijvoorbeeld Fox Sports en HBO-zenders worden aangeboden. Bovendien kun je in 2014 bij drie aanbieders ook combinaties van betaalzenderpakketten afnemen, die niet in de tabel zijn opgenomen. Daardoor is de keuze in het aanbod eigenlijk nog groter.

Tabel 15. Overzicht aantal pakketten per distributeur

Pakketaanbieder

Distributietechniek Digitaal standaard Analoog standaard Pluspakketten Betaalzenderpakketten
2011 2014 2011 2014 2011 2014 2011 2014
CAIW kabel 1 1 4 9 5
Delta kabel 1 1 1 1 3 2 3 6**
KPN ether 1 1 1
KPN DSL 1 1 5 8 2 6
glasvezel* 1 1 1 1 5 8 1 6
Tele2 DSL 1 1 2 2 3 6
UPC kabel 1 1 1 1 8 8 3 5**
Ziggo kabel 1 1 1 1 6 6 3 6**
Totaal 8 8 4 4 33 43 15 41

* In 2011 viel dit pakket onder Glashart Media.

** De gecombineerde betaalzenderpakketten zijn ten behoeve van de vergelijkbaarheid niet meegeteld, waardoor deze cijfers enigszins afwijken van die in tabel 4.1 en 4.2.

In 2011 zaten in alle standaardpakketten samen 99 unieke (inter)nationale zenders. Dat is net één zender meer dan de 98 van 2014. Toch hebben de meeste aanbieders in 2014 enkele tot veel meer zenders in hun standaardpakketten dan in 2011 (tabel 16). Grote uitzondering hierop vormt UPC, dat in 2011 nog 52 (inter)nationale zenders aanbiedt in het digitale standaardpakket, maar in 2014 nog maar 29. Voor beide jaren zijn regionale en lokale zenders niet meegeteld; dat verklaart dus niet het verschil. Bij de analoge pakketten zien we een omgekeerde trend: daar zitten in 2014 in alle standaardpakketten wat minder zenders in dan in 2011. De nadruk is dus meer op het digitale aanbod komen te liggen.

Tabel 16. Vergelijking zenders, genres en diversiteit per standaardpakket in 2011 en 2014

Pakketaanbieder Distributietechniek 2011 2014
Zenders Genres Simpson’s D Zenders Genres Simpson’s D
Digitaal CAIW kabel 58 16 0,89 54 14 0,87
Delta kabel 46 13 0,85 48 14 0,83
KPN ether 28 11 0,83 30 10 0,81
KPN DSL 39 11 0,83 50 13 0,84
KPN glasvezel* 59 14 0,88 59 14 0,84
Tele2 DSL 32 12 0,82 34 11 0,80
UPC kabel 52 12 0,86   29*** 8 0,74
Ziggo kabel 49 12 0,81 49 12 0,80
Gemiddelde 45,4 12,6 0,85 44,1 12 0,82
Analoog Delta kabel 34 11 0,80 28 9 0,76
KPN glasvezel* 35 10 0,83 35** 10 0,80
UPC kabel 31 10 0,81 28** 9 0,76
Ziggo kabel 25 9 0,79 24** 7 0,72
Gemiddelde 31,3 10,0 0,81 28,8 8,8 0,76

* In 2011 viel dit pakket onder Glashart Media.

**Dit betreft een schatting van het aantal zenders, op basis van acht pakketten in verschillende regio’s.

*** Omdat regionale/lokale zenders niet worden meegeteld, lijkt het alsof UPC in 2014 niet het wettelijke minimum aantal zenders doorgeeft, maar dat is ruimschoots het geval.

Het aantal zenders is in 2014 gemiddeld net iets lager dan in 2011 (tabel 16). Bij de digitale pakketten wordt dit cijfer echter sterk beïnvloed door de verkleining van het UPC-pakket. Ook het aantal genres is in 2014 gemiddeld iets lager dan in 2011, zowel voor de digitale als de analoge pakketten. Het digitale pakket van KPN (DSL) heeft in 2014 echter twee genres meer dan in 2011: de minderhedenzender RTV-7 voor en over de Nederlandse Antillen en de twee fictiezenders Fox en 13th Street. Het digitale pakket van Delta heeft één genre erbij gekregen: fictie. Alle andere pakketten zijn gelijk gebleven of hebben minder genres gekregen. Zo hadden CAIW en Delta in 2011 nog een weer-en-verkeerskanaal en had CAIW in 2011 ook nog de zender Tweede Kamer TV. Beide zenders, en daarmee genres, bestaan in 2014 niet meer.

Ook zijn de diversiteitsscores van de pakketten lager, met uitzondering van KPN (DSL). In dat pakket zijn er zenders en genres bij gekomen, wat de diversiteit van het standaardpakket goed heeft gedaan. Met name de digitale pakketten van KPN (glasvezel) en UPC zijn in 2014 een stuk minder divers te noemen dan in 2011, met afnames tot 0,12. In het glasvezelstandaardpakket van KPN is de nadruk meer komen te liggen op algemene zenders. Zo zijn er twee algemene zenders toegevoegd: 2M Maroc en RTL gericht op Duitsland. Van veel andere genres zitten één of twee zenders minder in het pakket. Verder biedt dit pakket geen reiszender meer, maar is wel een minderhedenzender toegevoegd in 2014. UPC heeft het aanbod in het digitale standaardpakket in 2014 flink teruggeschroefd, waardoor de genres ‘cultuur’, ‘internationaal’, ‘fictie’ en ‘18+’ helemaal niet meer in het pakket zitten. Nu worden zeven nieuwszenders minder doorgegeven, waaronder Journaal 24, Politiek 24 en Al Jazeera, en ook één of twee zenders minder in elk van de volgende genres: ‘kinderen’, ‘documentaire’, ‘sport’, ‘entertainment’, ‘muziek’ en ‘lifestyle’. Wel zitten in 2014 evenveel algemene zenders in het pakket als in 2011. Gemiddeld was de diversiteit van de digitale pakketten in 2011 0,85, in 2014 is deze afgenomen tot 0,82. Bij de analoge pakketten is de diversiteit gezakt van 0,81 naar 0,76.

De diversiteit verschilt flink tussen de aanbieders en neemt over het algemeen toe wanneer een pakketaanbieder meer zenders doorgeeft. De diversiteit neemt nog verder toe wanneer een pluspakket bovenop het standaardpakket wordt afgenomen. Ook biedt het digitale aanbod veel meer diversiteit dan het analoge. Toch is ook gebleken dat over de jaren de gemiddelde diversiteit van de pakketten iets is afgenomen sinds 2011. Al met al kan worden geconcludeerd dat de consument op dit moment duidelijk iets te kiezen heeft.

[1] In Mediamonitor. Analyse en verdieping #2 uit 2013 zijn o.a. de data op andere wijze verzameld, namelijk via de websites van aanbieders, en zijn HD(-simulcast)-zenders meegeteld in de totalen.
[2] De pakketaanbieders zijn vastgesteld op basis van gegevens van de Autoriteit Consument & Markt. Bron: ACM Telecommonitor Q4 2013.
[3] Het aanbod kan in de loop van het jaar veranderd zijn, maar voor een systematische vergelijking van gegevens is een peildatum noodzakelijk.
[4] Nederlandse regionale en/of lokale zenders zijn niet in deze data opgenomen, maar worden later apart besproken.
[5] Genrediversiteit is een eerste indicatie van de diversiteit van televisiepakketten. Vervolgonderzoek zal ingaan op de mogelijke concentratie van aanbieders van programmakanalen bínnen genres, om een vollediger beeld van de diversiteit van televisiepakketten te krijgen.
[6] HD-simulcasts, lokale en regionale zenders zijn ook hier buiten beschouwing gelaten.
[7] HD-simulcasts, lokale en regionale zenders zijn ook hier buiten beschouwing gelaten.
[8] Mediamonitor. Analyse en verdieping #2 (2013).

Deel deze pagina