Dagbladen in 2013

Net als in voorgaande jaren lijdt de Nederlandse dagbladenmarkt in 2013 verlies in papieren oplage, zowel in de losse verkoop als bij de abonnementen en overige verspreidingsvormen: de jaaroplage daalt naar 1.080 miljoen. Het aanbod wordt met name verzorgd door Telegraaf Media Groep, Mecom en De Persgroep, die samen meer dan 80 procent van het totale aanbod leveren. De dagbladen met het hoogste bereik zijn De Telegraaf en de gezamenlijke AD-dagbladen. Op regionaal niveau zien veel provincies een teruglopend aandeel van regionale dagbladen. De grootste uitgever op het vlak van regionale dagbladen blijft Mecom, met een monopoliepositie in vijf provincies.

 

Oplage

3.1-dagbladen

De jaaroplage van de Nederlandse dagbladen laat al jaren een daling zien. In de afgelopen tien jaar is die van 1.460 miljoen in 2004 naar 1.080 miljoen in 2013 gegaan. De opleving in 2007 en 2008 (naar respectievelijk 1.553 en 1.548 miljoen) werd veroorzaakt door de komst van twee nieuwe gratis dagbladen: DAG en Dagblad De Pers. Mede door het verdwijnen van DAG in 2008 en Dagblad De Pers in 2012 is de ingezette daling voortgezet.

Hoewel dagbladen op verschillende manieren worden gedistribueerd, beperkt de oplagedaling zich niet tot een bepaalde verspreidingsvorm. Zo is de oplage verspreid via abonnementen in 2004 nog 1.088 miljoen, terwijl die in 2013 is gedaald naar 814 miljoen. De losse verkoop is zelfs meer dan gehalveerd tot 46 miljoen in 2013. De categorie ‘overig’ omvat onder meer de gratis verspreide dagbladen, die de plotselinge toename in 2007 en 2008 verklaren. Vanaf 2009 levert ook deze categorie aan oplage in.

Oplagecijfers kunnen worden omgerekend tot marktaandelen. Zo wordt inzichtelijk hoe groot de verschillende uitgevers zijn op een markt van 100 procent. De grootste uitgever op de Nederlandse markt voor dagbladen is al jaren Telegraaf Media Groep (TMG), met in 2013 het grootste dagblad van Nederland (De Telegraaf), de enige twee gratis verspreide kranten (Metro en Sp!ts) en vijf regionale dagbladen (gecombineerd in HDC-dagbladen). Door toevoeging van Metro, in 2012, aan de portefeuille nam het TMG-marktaandeel met bijna tien procentpunten toe tot 36,9 procent. In 2013 is dat weer teruggelopen tot 35,7 procent.

Tabel-3.1

De regionale dagbladen van Mecom bezorgen deze Britse uitgever een tweede positie op de Nederlandse dagbladenmarkt. Het marktaandeel is door de jaren heen steeds groter geworden. In 2009 was dit 21,8 procent, in 2013 23,9 procent. De Gelderlander, De Twentsche Courant Tubantia, Eindhovens Dagblad en PZC laten alle een toename van 0,1 procentpunt zien ten opzichte van 2012.

De Persgroep is met een aandeel van 23,8 procent de derde grote aanbieder van dagbladen in Nederland, nagenoeg op gelijke hoogte met Mecom. Alle titels van De Persgroep doen het in 2013 beter dan het jaar ervoor. De AD-dagbladen groeien het meest: van 11,2 naar 11,7 procent. De overige titels blijven stabiel ten opzichte van het voorgaande jaar. Op uitgeversniveau groeit het gezamenlijk aandeel van NDC Mediagroep, dankzij de inlijving van Friesch Dagblad, met 0,4 procentpunt.

Marktaandelen geven aan wat het aandeel van een bepaalde aanbieder of titel is ten opzichte van de totaal verspreide oplage. Een vergroting van marktaandeel betekent echter niet direct dat een titel in oplage is gegroeid, daarom wordt ook naar de gemiddelde verspreide oplage per nummer gekeken.

Van alle titels is de oplage in 2013 gedaald ten opzichte van 2012. Het Financieele Dagblad heeft het kleinste verschil: de oplage daalt met slechts 501 naar 53.632. Barneveldse Krant en Friesch Dagblad hebben een kleiner absoluut verschil, maar procentueel stijgt dit boven Het Financieele Dagblad uit.

Tabel-3.2

Nrc.next lijdt met 20 procent het grootste procentuele verlies in oplage. De gratis verspreide Metro noteert van alle titels het grootste absolute verlies.

 

Concentratie

Hoe sterk de aanbiedersconcentratie op de dagbladenmarkt is, kan worden bepaald op basis van de marktaandelen. De aandelen van de grootste, de twee grootste en de drie grootste aanbieders zijn in onderstaande figuur weergegeven als respectievelijk C1, C2 en C3.

3.2-dagbladen---concentratie

In de afgelopen tien jaar zijn Telegraaf Media Groep, Mecom (tot 2007 Koninklijke Wegener) en De Persgroep (tot 2009 PCM Uitgevers) de drie grootste uitgevers op de Nederlandse dagbladenmarkt. Fluctuaties ontstaan doordat aanbieders fuseren, toetreden of de markt verlaten. Zo heeft een fusie van zeven regionale dagbladen met het Algemeen Dagblad in 2005 geleid tot een daling van de C1, C2 en C3 en daarmee tot een versterking van de aanbiedersconcentratie. Ook het opnemen van Metro in Telegraaf Media Groep en het stoppen van Dagblad de Pers zorgen in 2012 voor een stijging.

Aanbiedersconcentratie kan ook worden weergegeven met behulp van de Herfindahl Hirschman Index (HHI). De HHI-waarde loopt uiteen van nagenoeg 0 tot 1. Wanneer de waarde lager is dan 0,18, dan wordt gesproken over een niet-geconcentreerde markt. In 2013 is de HHI op de dagbladenmarkt 0,25, net als in 2012. Alleen in de periode 2006-2008 was er sprake van een waarde lager dan 0,18.

 

Bereik

In 2013 ligt het bereik van alle dagbladen samen op 57,1 procent. Dit betekent dat ruim de helft van de Nederlandse bevolking van dertien jaar en ouder een nummer van een dagblad heeft gelezen. In 2009 lag dit nog op 68,3 procent. Het dagblad met het grootste bereik is al jaren De Telegraaf. Toch heeft deze titel in de afgelopen jaren met een steeds kleiner wordende lezersgroep te maken. De AD-dagbladen weten eveneens meer dan een tiende van de bevolking te bereiken, maar ook deze kranten kampen met een daling.

Tabel-3.3

De gratis verspreide titels Metro en Sp!ts laten door de jaren heen het grootste verlies zien. Beide boeken een bereik dat in 2013 nagenoeg 4 procentpunten lager ligt dan in 2009. Ten opzichte van 2012 is er slechts één titel die het bereik weet te vergroten: de Volkskrant. Het bereik van Brabants Dagblad, Trouw, Het Financieele Dagblad, PZC, Nederlands Dagblad en Friesch Dagblad is in 2013 gelijk gebleven aan dat van 2012.

 

Regionale markten

Om inzicht te geven in de aanwezigheid van regionale dagbladen, toont onderstaande tabel per provincie de marktaandelen van de regionale betaalde dagbladen. Limburg is de provincie met het hoogste aandeel: in 2013 bestaat 76,7 procent van het krantenaanbod daar uit regionale titels.

Tabel-3.4

Ten opzichte van 2009 zijn Friesland, Zuid-Holland en Utrecht in 2013 de enige provincies die een stijging van het marktaandeel laten zien, met toenames van respectievelijk 0,1, 0,6 en 0,8 procentpunt. In Limburg, Groningen en Drenthe is ten opzichte van vijf jaar geleden juist sprake van een daling van zo’n 2,5 procentpunten. Daarnaast kampen nog vijf andere provincies met een kleiner wordend aandeel voor de regionale dagbladen.

De regionale dagbladen in Limburg worden voor 99 procent uitgegeven door Mecom. Deze aanbieder verzorgt eveneens nagenoeg het volledige regionale aanbod in de provincies Noord-Brabant, Zeeland, Gelderland en Overijssel. Daarnaast heeft Mecom grote aandelen in Flevoland. Over alle provincies berekend, is Mecom verantwoordelijk voor 50,9 procent van het aanbod aan regionale dagbladen.

Tabel-3.5

De Persgroep zorgt in 2013 landelijk gezien voor 23,7 procent van het regionale aanbod. In Utrecht en Zuid-Holland heeft deze uitgever de grootste aandelen, respectievelijk 93,1 en 89,6 procent. NDC Mediagroep zit vooral in de noordelijke provincies Groningen, Friesland en Drenthe. Telegraaf Media Groep heeft met HDC Media een belangrijke positie in Noord-Holland.

Deel deze pagina