Dagbladen in 2012

De oplagedaling op de dagbladenmarkt sinds 2007, zet zich voort in 2012. Dit is te zien aan het aantal abonnementen, maar ook aan de afnemende verspreiding via losse verkoop. De top-drie grootste aanbieders bestaat al jaren uit Telegraaf Media Groep, Mecom en De Persgroep. Gezamenlijk zorgen zij voor 80 procent van de oplage. Op titelniveau hebben De Telegraaf, de gezamenlijke AD-dagbladen en de gratis verspreide titels Metro en Sp!ts het hoogste bereik. De regionale dagbladen worden het meeste gelezen in Limburg en Noord-Brabant.

 

dagbladen-oplage

 

Ten opzichte van tien jaar geleden, is de jaaroplage van de Nederlandse dagbladen in 2012 met een vijfde geslonken: van 1.439 miljoen naar 1.152 miljoen. De eerste jaren verliep de daling geleidelijk. In 2007 en 2008 is er een tijdelijke opleving door de komst van twee nieuwe dagbladen: DAG en Dagblad De Pers. De jaren daarna zet de daling zich echter voort, mede als gevolg van het verdwijnen van de eerder nieuw gekomen titels. Ten opzichte van 2011 is de jaaroplage in 2012 met 10 procent afgenomen.

Het oplageverlies beperkt zich niet tot een bepaalde categorie: zowel het aantal afgesloten abonnementen als de losse verkoop hebben door de jaren heen met een daling te maken. Zo was de oplage aan abonnementen in 2003 1.089 miljoen; in 2012 was deze oplage nog slechts 858 miljoen. Voor de losse verkoop geldt een halvering van 105 naar 53 miljoen. Het aandeel ‘overig’ met onder meer de gratis verspreide dagbladen, nam in de afgelopen jaren nog wat toe, maar met het verdwijnen van Dagblad De Pers in 2012 is ook dit aandeel licht gedaald ten opzichte van 2003.

De top-drie van dagbladaanbieders ziet er in 2012 niet anders uit dan in eerdere jaren. De grootste uitgever is Telegraaf Media Groep (TMG). Door de aankoop van Metro medio 2012 vergroot TMG het aandeel in één keer aanzienlijk tot 36,9 procent. Daarmee is voor het eerst de 35 procent-grens van de Tijdelijke wet mediaconcentraties, die tot 1 januari 2011 van kracht was, overschreden. Op titelniveau hebben met name De Telegraaf en Metro met een vergroting van het aandeel te maken. Sp!ts en de HDC-dagbladen blijven nagenoeg gelijk aan het niveau van 2011.

Mecom heeft met zijn regionale dagbladen een tweede positie op de Nederlandse dagbladenmarkt. In de afgelopen vijf jaar heeft de Britse aanbieder zijn marktaandeel vergroot van 20,3 naar 23,5 procent. Deze groei is bij alle titels te zien, waarbij de Limburgse MGL-dagbladen, De Gelderlander en de Stentor de grootste stijging laten zien met een verschil van 0,5 procentpunt.

Sinds 2009 is De Persgroep door een overname van een aantal titels van PCM Uitgevers de derde grote aanbieder van dagbladen in Nederland. Sindsdien is het gezamenlijke aandeel van de verschillende titels toegenomen: in 2012 verzorgt de Belgische aanbieder ruim 22 procent van de markt. De AD-dagbladen zorgen voor de helft van dit aandeel, maar ook de Volkskrant en Trouw laten een vergroting van het marktaandeel zien.

Nederlandse-dagbladenmarkt

Ook bij de overige titels is sprake van een stabiel of groter wordend marktaandeel. NRC Handelsblad, uitgegeven door Lux Media, toont hierbij de grootse groei met een vergroting van het marktaandeel met 0,5 procentpunt ten opzichte van 2011.

Door het verdwijnen van Dagblad De Pers laten veel titels een vergroting zien van hun marktaandeel. Dat betekent echter niet dat deze titels in 2012 daadwerkelijk een grotere verspreide oplage hebben dan in 2011. Wanneer in plaats van aandelen de gedrukte oplage wordt bekeken, valt op dat bijna alle dagbladen het afgelopen jaar hebben ingeleverd.

Gemiddelde-verspreide-oplage-per-nummer

In 2012 weten drie kranten hun oplage te vergroten. De grootste toename is te zien bij Metro: de oplage van dit gratis verspreide dagblad stijgt met 1,2 procent naar 439.402 gedrukte exemplaren per nummer. Trouw heeft te maken met een vergelijkbare procentuele toename; absoluut gezien is de toename in oplage echter een stuk geringer. De Volkskrant vergroot zijn oplage met een kleine 1.000 gedrukte exemplaren per nummer: een toename van 0,4 procent ten opzichte van de oplage in 2011.

Net als in 2011 heeft Het Parool ook in 2012 te maken met een afname in oplage van bijna 10 procent. Ook Sp!ts heeft zowel in 2011 als in 2012 aanzienlijk minder kranten per nummer gedrukt. Desalniettemin blijft Sp!ts met zijn oplage van 323.983 een van de grootste titels. Van de grote landelijke dagbladen heeft De Telegraaf, met een afname van 5,5 procent, te maken met het grootste verlies. Dit dagblad kent daarnaast het grootste absolute verschil: de oplage per nummer daalt met bijna 332.000 exemplaren.

 

Concentratie

dagbladen---concentratie

 

Op basis van de oplagegegevens kan bepaald worden in welke mate sprake is van een aanbiedersconcentratie op de dagbladenmarkt. Figuur 3.2 toont de aandelen van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders (C1, C2 en C3) in de afgelopen tien jaar. Telegraaf Media Groep, Koninklijke Wegener en PCM Uitgevers/De Persgroep zijn in deze periode de drie grootste uitgevers op de Nederlandse dagbladenmarkt. Het komen of gaan van een aanbieder zorgt ervoor dat de aanbiedersconcentratie toe- of afneemt. Zo resulteert een fusie van zeven regionale dagbladen met het Algemeen Dagblad, leidend tot de zelfstandige joint-venture AD Nieuwsmedia, in 2005 in een snelle daling van de C3. In 2012 veroorzaken het einde van Dagblad De Pers en het opnemen van Metro in Telegraaf Media Groep een stijging.

Een andere maat om de aanbiedersconcentratie in uit te drukken is de Herfindahl Hirschman Index (HHI). De HHI geeft met één waarde weer of sprake is van een geconcentreerde markt. Bij een waarde lager dan 0,18 is de markt niet-geconcentreerd. Dit was het geval in de periode 2006-2008. Sinds de meting van de Mediamonitor is de HHI in 2012 met een waarde van 0,25 nog nooit zo hoog geweest.

 

Bereik

Niet alleen oplagecijfers en marktaandelen maar ook bereikcijfers geven informatie over de interesse voor een dagbladtitel. Bereikcijfers geven aan wat het aandeel van de Nederlandse bevolking van dertien jaar en ouder is dat gemiddeld een nummer van een dagblad heeft gelezen. Gemiddeld leest in 2012 60 procent van de Nederlanders een dagblad; in 2011 lag dit aandeel nog 4 procentpunten hoger, maar was toen ook al lager dan in 2010.

Ondanks een daling van bijna een procentpunt, heeft De Telegraaf het grootste bereik. Titels die naast De Telegraaf eveneens meer dan een tiende van de bevolking weten te bereiken, zijn de gezamenlijke AD-dagbladen en Metro. Maar ook deze kranten hebben met een daling te maken.

Gemiddeld-nummerbereik-dagbladen

Het bereik van nagenoeg alle titels wordt lager. Bij Sp!ts is het verschil het grootst: van 10,7 procent in 2011 naar 9,2 procent in 2012. De enige titels waarbij een lichte toename van het bereik te zien is, zijn NRC Handelsblad, Friesch Dagblad en Barneveldse Krant.

 

Regionale markten

Het verlies in oplage bij de regionale dagbladen is al jaren groter dan de terugloop bij de landelijke dagbladen. Om inzicht te geven in de aanwezigheid van de regionale dagbladen in de verschillende provincies, toont onderstaamde per provincie de verhouding tussen regionale en landelijke betaalde dagbladen. Het hoogste aandeel regionale dagbladen is in de afgelopen vijf jaar te vinden in Limburg: nagenoeg 80 procent van de oplage van betaalde dagbladen bestaat in die provincie uit regionale titels.

Marktaandelen-regionale-dagbladen-per-provincie

In 2012 hebben twee provincies, tegen de landelijke trend in, met een vergroting van het marktaandeel regionale dagbladen te maken. Dit zijn eveneens de provincies waar dit aandeel het kleinst is: Utrecht en Flevoland. In Friesland en Zeeland is de daling van het marktaandeel ten opzichte van 2011 het grootst: de aandelen nemen daar met meer dan een procentpunt af.

Onderstaande tabel laat de verdeling tussen de verschillende aanbieders per provincie zien. Het totale aanbod is daarbij omgerekend naar 100 procent. Op regionaal niveau blijkt Telegraaf Media Groep minder sterk aanwezig dan op landelijk niveau: met de dagbladen van HDC Media is deze aanbieder met name vertegenwoordigd in Noord-Holland.

Markt-voor-betaalde-regionale-dagbladen-per-provincie

Mecom kent in Overijssel, Gelderland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg een monopoliepositie als het gaat om de regionale dagbladen. Daarnaast heeft de aanbieder ook in Flevoland een aanzienlijk aandeel van meer van 60 procent. In Utrecht en Zuid-Holland worden de regionale dagbladen voornamelijk verzorgd door De Persgroep. Deze uitgever heeft daarnaast nog aandelen in Noord-Holland en Flevoland. In de noordelijke provincies heeft NDC/VBK verreweg het merendeel van de dagbladen in beheer. Ook het Friesch Dagblad is daar actief

Deel deze pagina