Dagbladen in 2009

Figuur 1
Marktaandelen op de Nederlandse dagbladenmarkt

 

Oplage

De verdeling van aanbieders op de dagbladenmarkt in 2009 is te zien in figuur 1. In 2008 hadden de drie grootste aanbieders nog een gezamenlijk aandeel van tweederde. In 2009 is dit duidelijk gegroeid. Tabel 3.1 laat zien wat de marktaandelen in de afgelopen vijf jaar zijn geweest, op titel- en aanbiederniveau.

De totale jaaroplage heeft in 2009 het laagste punt van de afgelopen vijf jaar bereikt. In totaal zijn er 1.385 miljoen kranten verspreid, waarvan 1.097 miljoen aan betaalde dagbladen en 289 miljoen aan gratis dagbladen. In deze laatste groep is de totale jaaroplage nog wel hoger dan in 2005 en 2006. De betaalde dagbladen maken echter al jarenlang een daling mee.

In 2009 zijn de aanbieders met de grootste oplage Telegraaf Media Groep, Mecom en De Persgroep. In 2008 bestond het Nederlandse dagbladaanbod van De Persgroep nog alleen uit Het Parool. In 2009 is AD Nieuwsmedia volledig onder deze aanbieder komen te vallen en is PCM Uitgevers overgenomen. Begin 2010 zijn de titels NRC Handelsblad en nrc.next met terugwerkende kracht per september 2009 verkocht aan Lux Media (een samenwerking van Egeria en Het Gesprek). Uiteindelijk komt De Persgroep in de buurt van het aandeel van Mecom. Alle titels in de top-3 van aanbieders hebben te maken met een vergroting van hun aandeel, met als grootste stijger De Telegraaf waarbij het aandeel met meer dan een procentpunt is toegenomen.

De overige titels hebben ten opzichte van 2008 eveneens nagenoeg allemaal met een vergroting van het aandeel te maken. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het wegvallen van dagblad DAG eind 2008. Een titel waar geen sprake is van een toegenomen marktaandeel is Dagblad De Pers. Dit gratis dagblad wordt vanaf mei 2009 alleen nog in de Randstad verspreid, wat er aan heeft bijgedragen dat het marktaandeel is gedaald van 6 naar 4 procent. De Nederlandse Staatscourant is halverwege 2009 gestopt met een papieren editie, waardoor ook bij deze titel een lichte daling te zien is.

Tabel 1
Nederlandse dagbladenmarkt

Dat er bij veel titels sprake is van een groter marktaandeel ten opzichte van 2008, betekent niet dat het een succesvol jaar voor de dagbladenmarkt is geweest. De marktaandelen in tabel 1 geven een beeld van de procentuele verhoudingen tussen verschillende aanbieders en titels bij een totale markt van 100 procent. Deze totale markt is echter meer dan tien procent kleiner geworden dan in 2008 het geval was. In tabel 3.2 is te zien dat wanneer de aandelen worden omgerekend naar daadwerkelijk verspreide oplage, bijna alle dagbladen hebben ingeleverd.

Het grootste verschil is te zien bij Dagblad De Pers. De gemiddelde verspreide oplage is bij deze gratis krant in een jaar met ruim 148 duizend, meer dan eenderde van de oplage, afgenomen. De andere gratis dagbladen Metro en Sp!ts hebben een kleiner verschil, maar hebben alsnog een verlies van respectievelijke 27 en 14 duizend exemplaren per dag.

Slechts vier titels vergroten hun oplage, met als koploper De Twentsche Courant Tubantia. De oplage bij deze krant is in 2009 meer dan acht procent hoger dan in 2008. Dit komt door het stoppen van de zondagskrant die met een lagere oplage werd verspreid dan de overige exemplaren. De gemiddelde verspreide oplage over de hele week genomen stijgt hierdoor. Bij de overige kranten die met een stijging in oplage te maken hebben, is deze klein.

Tabel 2
Gemiddelde verspreide oplage per dagblad

 

Aanbiedersconcentratie

Het aandeel van de grootste, de twee grootste en de drie grootste aanbieder(s) op de dagbladenmarkt is in figuur 2 te zien. De periode van 1988 tot 1992 laat een stabiele situatie zien, waarna de C1, C2 en C3 behoorlijk toenemen.

Figuur 2
Dagbladenmarkt: aandeel van de grootste, twee grootste en drie grootste aanbieders

Jarenlang zijn de Telegraaf Media Groep, Koninklijke Wegener en PCM Uitgevers de drie grootste partijen geweest. Deze laatste twee zijn inmiddels overgenomen door respectievelijk Mecom en De Persgroep. In 2009 is AD Nieuwsmedia verdwenen als zelfstandige aanbieder en vallen de AD-titels nu ook volledig onder De Persgroep. Door de verschuivingen is in het laatste jaar een plotselinge stijging bij de C2 en C3 te zien ten opzichte van 2008. De top-3 bestaat in 2009 uit de Telegraaf Media Groep, Mecom en De Persgroep.

De HHI (Herfindahl Hirschman Index) toont al enkele jaren een redelijk stabiele situatie. Toch is de grens tussen een niet-geconcentreerde en een geconcentreerde markt in 2009 gepasseerd. Bij een HHI lager dan 0,18 wordt er gesproken van een niet-geconcentreerde markt. Hiervan was van 2006 tot 2008 sprake, maar met de overname van AD Nieuwsmedia en PCM Uitgevers door De Persgroep is daar verandering in gekomen: in 2009 is de waarde 0,19. Nu kan er dus worden gesproken van een geconcentreerde markt.

Figuur 3
Dagbladenmarkt: HHI

 

Bereik

Uit de oplagecijfers in tabel 2 komt naar voren dat de oplage in het afgelopen jaar bij veel dagbladen is gedaald. In tabel 3 is te zien wat dit voor de bereikcijfers betekent. Deze cijfers geven inzicht in het aandeel Nederlanders van dertien jaar en ouder dat gemiddeld een nummer van een dagblad heeft gelezen. Het totaalbereik kent slechts een daling van 0,3 procentpunt. De afzonderlijke titels laten eveneens geen grote verschillen in bereik zien ten opzichte van het voorgaande jaar, dit in tegenstelling tot de oplagecijfers. Een verklaring voor het redelijk gelijkblijvende bereik kan zijn dat steeds meer mensen eenzelfde exemplaar van een dagblad lezen.

De titels met het hoogste bereik zijn De Telegraaf, Metro, Sp!ts en de AD-dagbladen. Deze vier titels bereiken allemaal minimaal een op de tien Nederlanders van dertien jaar en ouder. De dagbladen die hierop volgen, hebben een beduidend lager bereik: minder dan 6,5 procent.

De meeste titels hebben ten opzichte van 2008 met een geringer bereik te maken, maar dit blijft over het algemeen beperkt tot enkele tiende procenten. De titel met het grootste verschil is Dagblad De Pers. In oplage is bij dit dagblad al een daling van meer dan 100 duizend exemplaren geconstateerd, maar ook in bereik is er een negatief verschil van 1,6 procentpunt.

Tabel 3
Gemiddeld nummerbereik dagbladen

 

Regionale markten

In figuur 4 is weergegeven wat van de totale dagbladenmarkt het aandeel van de regionale titels per provincie is. Op landelijk niveau is het aandeel van de regionale titels gelijk gebleven en ook op provincieniveau zijn er maar kleine veranderingen te zien.

De provincies waar het meest regionale dagbladen worden gelezen, zijn net als vorig jaar Friesland, Zeeland, Noord-Brabant en Limburg. Het aandeel ligt hier op meer dan 65 procent van de totale dagbladenmarkt. In Flevoland en Utrecht zijn de regionale dagbladen met respectievelijk  19 en 37 procent het minst populair en bestaan de oplagen voor het grootste deel uit landelijke kranten.

De meeste winst ten opzichte van 2008 is te zien in Noord-Holland. Dit is de enige provincie waar het marktaandeel in het afgelopen jaar meer dan een procentpunt is gestegen. De grootste verliezen zijn juist daar waar het marktaandeel relatief hoog is: in Drenthe, Limburg, Friesland en Zeeland. Deze verliezen blijven echter alsnog beperkt tot minder dan een procentpunt.

Figuur 4
Marktaandeel regionale dagbladen in 2009

In tabel 4 is te zien welke aanbieder in welke provincie aanwezig is. Wat opvalt, is dat er vrij weinig concurrentie is binnen de provincies. Mecom heeft in vijf provincies een aandeel van meer dan 90 procent van de markt voor betaalde regionale dagbladen, namelijk in Zeeland, Limburg, Noord-Brabant, Overijssel en Gelderland. De Persgroep had met Het Parool al een aandeel in Noord-Holland, maar heeft door de volledige zeggenschap over AD Nieuwsmedia nu ook in Utrecht en Zuid-Holland een groot marktaandeel.

Tabel 4
Markt voor betaalde regionale dagbladen per provincie

Op nationaal niveau, wanneer alle provincies samen worden genomen, zijn er vier aanbieders met een aandeel van meer dan een procent. Mecom blijft verreweg de grootste, gevolgd door De Persgroep. Telegraaf Media Groep en NDC/VBK hebben beide een aandeel van 12 procent.

Deel deze pagina