Totaal

Mediabedrijven spelen een centrale rol in de informatievoorziening van de bevolking. Daarom is het van groot belang te weten hoe de verhoudingen liggen aan de bron van het nieuwsaanbod. De Mediamonitor, die sinds 2001 de ontwikkelingen in de mediasector nauwgezet bijhoudt, volgt om die reden ook de mediaconcentratie. Om die te kunnen signaleren en beoordelen, is transparantie over zaken als aandeelverhoudingen, organisatorische wijzigingen, nieuwe activiteiten, deelnemingen en de financiële positie van mediabedrijven essentieel.

Om de mediaverhoudingen te schetsen, is onderzoek verricht naar de activiteiten, strategieën, financiële gegevens en de eigendomsverhoudingen van de grootste mediabedrijven in Nederland. Hierbij gaat het om de stand van zaken in 2015, maar de belangrijke ontwikkelingen in de eerste helft van 2016 zijn ook meegenomen. De focus ligt op de grootste uitgevers van dagbladen en tijdschriften en op de grootste omroepen die in ons land actief zijn.

Ook internationale ontwikkelingen worden geanalyseerd, met aandacht voor de grootste mediabedrijven ter wereld én voor de belangrijkste buitenlandse spelers op de Europese markt.

 

1. Voornaamste internationale mediaspelers

Net als in 2014 zijn negen van de tien grootste mediabedrijven ter wereld gevestigd in de Verenigde Staten (VS). Ook de activiteiten van deze bedrijven zijn veelal op de VS gericht. Een uitzondering hierop vormt het Duitse Bertelsmann, dat op de achtste plaats staat.

De grootste mediabedrijven ter wereld, op basis van omzet in 2015[1]

Bedrijfsnaam Land 2006
omzet (in miljard)
2010
omzet (in miljard)
2014
omzet (in miljard)
2015
omzet (in miljard)
1 Google Inc. VS €8,9
($10,6)
€22,1
($29,3)
€49,7
($66,0)
€67,6
($75,0)
2 Comcast VS €19,9
($25,0)
€28,2
($37,4)
€51,8
(68,8)
€67,2
($74,5)
3 The Walt Disney Company VS €27,3
($34,3)
€28,7
($38,1)
€36,7
($48,8)
€47,3
($52,5)
4 News Corp. Ltd/21st Century Fox*[2] VS €20,1
($25,3)
€24,7
($32,8)
€30,4
($40,4)
€33,9
($37,6)
5 AT&T Entertainment Group (DirecTV), LLC[3]" VS €11,8
($14,8)
€18,2
($24,1)
€25,3
($33,6)
€31,8
($35,3)
6 Time Warner Inc. VS €35,2
($44,2)
€20,3
($26,9)
€20,6
($27,4)
€25,3
($28,1)
7 Viacom Inc./ CBS Corp.*[4] VS €21,9[5]
($29,0)
€20,8
($27,6)
€24,5
($27,2)
8 Bertelsmann SE&Co. KGaA DL €19,3
€15,8 €16,7 €17,1
9 Cox Enterprises Inc. VS €10,3
($12,9)
€11,0
($14,6)
€12,0
($17,1)
€16,3
($18,1)
10 Facebook, Inc. VS €1,5
($2,0)
€9,4
($12,5)
€16,1
($17,9)

* Om de omzet in 2006, 2010, 2014 en 2015 te kunnen vergelijken wordt hier de gezamenlijke omzet in alle jaren vermeld.[6]

Deze bedrijven zijn actief op diverse mediagerelateerde markten, zoals kabel- en satelliettelevisie, film(productie), tv(productie), radio en dagbladen. Soms zijn meerdere disciplines binnen één bedrijf vertegenwoordigd, terwijl Google Inc. en Facebook, Inc. vooral actief zijn op het gebied van nieuwe media.

Alphabet Inc[7], het moederbedrijf van Google, zag haar omzet in 2015 groeien en wordt daardoor het grootste mediabedrijf ter wereld. Het bedrijf dat vooral bekend is van de zoekmachine Google, nam in 2006 YouTube over en is eigenaar van vele andere bedrijven, zoals Android. Online advertenties zijn echter het meest lucratief voor het bedrijf. In het eerste kwartaal van 2016 rapporteert Alphabet dat 89 procent van de opbrengsten uit de advertentieverkopen van Google komen.[8] Overigens heeft ook Comcast, het grootste kabelnetwerkbedrijf in de VS en de nummer één in de lijst van 2014, in 2015 aanzienlijk meer omzet binnengehaald. Dit op de VS gerichte kabel- en mediaconcern neemt in april 2016 animatiestudio Dreamworks over. Hierdoor wordt het bedrijf, naast Disney, een belangrijke speler in het animatiesegment. Comcast is bovendien eigenaar van NBC Universal[9], een groot televisienetwerk in de Verenigde Staten. In bovengenoemde lijst zijn overigens alle bedrijven achter de vijf grote Amerikaanse televisienetwerken vertegenwoordigd: naast NBC/Comcast is ABC van Disney, Fox van 21 Century Fox en CBS van CBS Corp. The CW Television Network is van CBS Corp en Time Warner.

Tabel 2 Selectie overige belangrijkste mediabedrijven (actief in Europa)[10]

Bedrijfsnaam Land 2006
omzet
(in miljard)
2010
omzet
(in miljard)
2014
omzet
(in miljard)
2015
omzet
Vivendi S.A. FRA €20,0 €28,9 €10,1 €10,8
Lagardère Media FRA €8,0 €8,0 €7,2 €7,2
Pearson plc VK €6,5
(£4,4)
€6,6
(£5,7)
€6,1
(£4,5)
€6,6
(£4,8)
BBC VK €6,2
(£4,2)
€5,6
(£4,8)
€6,3
(£5,1)
€6,6
(£4,8)
ARD DL €6,3 €6,3 €6,4 €6,5
Netflix VS €0,8
($1,0)
€1,6
($2,1)
€4,1
($5,5)
€6,1
($6,8)
Discovery Communications VS - €2,9
($3,8)
€4,7
($6,3)
€5,8
($6,4)
ITV plc VK €3,2
(£2,2)
€2,3
(£2,0)
€3,7
(£3,0)
€4,1
(£3,0)
Mediaset SpA IT €3,7 €4,3 €3,4 €3,5
Axel Springer SE DLD €2,4 €2,9 €3,0 €3,3

Satelliet-tv-provider DirecTV wordt in de zomer van 2015 overgenomen door het Amerikaanse telecombedrijf AT&T. DirecTV exploiteert betaaltelevisie via satelliet in de VS en in Zuid- Amerika. AT&T heeft het bedrijfsonderdeel ondergebracht in haar Entertainment Group, waar ook internetdiensten onder vallen.[11]

Tussen 2006 en 2015 is een duidelijke verschuiving zichtbaar. De volgorde in rang is vooral veranderd door de omzetgroei van Google, Comcast en DirecTV. Ook Facebook is tussen 2010 en 2015 danig gegroeid, mede door de overname, in oktober 2014, van berichtendienst WhatsApp voor een bedrag van ongeveer 21,8 miljard dollar.[12]

Bij de grote mediabedrijven die op Europa gericht zijn, en ook veelal in Europa zijn gevestigd, valt op dat ze zich nog vooral bezighouden met traditionele media: radio en televisie (ARD, Lagardère Media, BBC, Axel Springer), televisie en/of tv-productie (Vivendi, Lagardère Media, ITV, Mediaset, Axel Springer), het uitgeven van tijdschriften, boeken en/of kranten (Pearson, BBC, Lagardère Media, Axel Springer) en film-/tv-productie en -distributie (Vivendi, Lagardère Media, Discovery Communications, ITV en Mediaset). Het Amerikaanse Netflix, dat via streaming video-on-demand aanbiedt, is sinds september 2013 in Nederland actief. Tot eind september 2010 was de dienst enkel beschikbaar in de VS, maar sindsdien heeft het bedrijf een stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Medio 2016 is Netflix naar eigen zeggen in circa 190 landen ter wereld beschikbaar.

2-1-kengetallen

2. Voornaamste nationale mediaspelers

De ontwikkelingen in netto-omzet van de voornaamste mediaspelers in Nederland geveneen wisselend beeld, zoals te zien in onderstaande grafiek. De omzetdaling van de Telegraaf Media Groep (TMG), die in 2007 begon, zet ook in 2015 door. De omzetstijging bij de  Persgroep wordt voornamelijk veroorzaakt door de overname van het Britse Mecom, waar Koninklijke Wegener NV onderdeel van uitmaakte. Ook daarvoor, vanaf ongeveer 2009, was de Persgroep Nederland de enige uitgever die erin slaagde het omzetniveau enigszins te behouden. Sanoma’s omzet is door de overname van SBS in 2012 gestegen, maar laat sindsdien een daling zien. De omzet van RTL Nederland vertoont de laatste jaren weer een stijgende lijn, die wordt voortgezet in 2015.
Tabel 3. Netto-omzet voornaamste mediaspelers

Mediabedrijf Omzet
(x miljoen euro)
2014 2015
Telegraaf Media Groep NV[13] 518 482
De Persgroep NV 850 1.291
de Persgroep Nederland BV 396 665
Sanoma Group Oyi 1.902 1.717
Media BeNe en Media Finland[14] 1.508 1.402
Sanoma BV[15] 664[16] 572
Sanoma Image BV[17] 264
Bertelsmann SE&Co. KGaA 16.675 17.414
RTL Group SA 5.808 6.029
RTL Nederland 457 490

Bron data: jaarverslagen / Kamer van Koophandel

 

Structuren en dwarsverbanden

Een belangrijke gebeurtenis in 2015 was de overname van het Britse Mecom. Deze beursgenoteerde holding is het moederbedrijf van Koninklijke Wegener in Nederland en Berlingske Media in Denemarken. Door deze overname kwamen de zeven regionale kranten van Wegener, samen met meer dan honderd huis-aan-huisbladen, in handen van De Persgroep. Van de overige mediabedrijven kunnen nauwelijks grote wijzigingen in eigendomsstructuur worden gemeld.

2-2-algemeen

 

1 Institut für Medien- und Kommunikationspolitik. Online database: Top 100 – International Media Corporations 2015. Geraadpleegd via: www.mediadb.eu/. Persbureaus (bijv. Bloomberg), ontwikkelaars van games (bijv. Electronic Arts) en bedrijven die voornamelijk gericht zijn op onderzoek (bijv. Nielsen) of vakinformatie (bijv. Wolters Kluwer) zijn buiten beschouwing gelaten. Ook mediabedrijven die overwegend met de productie van apparatuur bezig zijn, zoals Apple en Sony, worden buiten beschouwing gelaten.
2 Voor de omrekening van euro naar dollar is gebruikgemaakt van het jaargemiddelde van elk van de genoemde jaren. Geraadpleegd via www.dnb.nl/statistiek/statistieken-dnb/financiele-markten/wisselkoersen/tabel-maken-eur/jaar/index.jsp
3 In 2013 werd News Corporation gesplitst in 21st Century Fox (film en tv) en News Corp (dagbladen en boeken).
4 DirecTV is in 2015 overgenomen door AT&T Entertainment Group.
5 In 2006 werd Viacom gesplitst in Viacom Inc. (film en tv) en CBS Corp. (CBS tv, radio en boeken).
6 Omzet Viacom van 2011 in plaats van 2010.
7 In de tweede helft van 2015 is Alphabet Inc. opgericht als moederbedrijf voor Google Inc. en andere Google-dochters.
8 NRC (21 april 2016). Omzet moederbedrijf Google stijgt, ook Starbucks groeit. Geraadpleegd via: www.nrc.nl/nieuws/2016/04/21/omzet-moederbedrijf-google-stijgt-starbucks-groeit-a1407741.
9 Comcast. NBC Universal. Geraadpleegd via: corporate.comcast.com/our-company/businesses/nbcuniversal.
10 Institut für Medien- und Kommunikationspolitik. Online database: Top 100 – International Media Corporations 2015. Geraadpleegd via: www.mediadb.eu.
11 AT&T Inc. 2015 Annual Report. Geraadpleegd via: www.att.com/Investor/ATT_Annual/2015/downloads/att_ar2015_completeannualreport.pdf.
12 NRC (6 oktober 2014). Facebook rondt overname WhatsApp af voor 21,8 miljard dollar. Geraadpleegd via: www.nrc.nl/nieuws/2014/10/06/facebook-rondt-overname-whatsapp-af-voor-218-miljard-dollar-a1499635.
13 In het TMG Jaarverslag 2014 was een bedrag van 514,866 miljoen euro als som der bedrijfsopbrengsten opgenomen. In de Mediamonitor 2014-2015 stond daarom een bedrag van afgerond 515 miljoen euro. In het TMG Jaarverslag 2015 staat echter 517,712 miljoen voor 2014 vermeld; deze correctie is in de tabel doorgevoerd.
14 De genoemde omzet betreft de optelsom van de omzet van Media BeNe en Media Finland, zoals genoemd in het Financial Statements and Board of Directors’ Report for 2015. Per 1 januari 2014 bestaat Sanoma uit twee segmenten, te weten Consumer Media en Learning. Sanoma rapporteert vanaf 2015 over drie strategische business units: Media Bene (België en Nederland), Media Finland en Learning. In het jaarverslag over 2014 werd gerapporteerd over Media Netherlands en Media Finland en was België opgenomen onder de categorie ‘Other’. Door deze andere wijze van rapporteren zijn de cijfers voor 2014 in het jaarverslag over 2015 gewijzigd. In de Mediamonitor 2014-2015 is voor het jaar 2014 een bedrag van 1.290 miljoen euro opgenomen voor Sanoma Media (Netherlands en Finland).
15 Vanaf 1 januari 2015 Sanoma BV, daarvoor Sanoma Media BV.
16 In de Mediamonitor 2014-2015 is een bedrag van 644 miljoen euro opgenomen.
17 Hieronder vallen o.a. de zenders SBS6, SBS9, Net5, Veronica en Veronica Uitgeverij.

Deel deze pagina